Szczepienie przeciwko grypie u kobiet w ciąży
Wszystkie kobiety w ciąży powinny otrzymać szczepionkę przeciwko grypie w dowolnym trymestrze ciąży, najlepiej we wrześniu lub październiku, gdy tylko szczepionka stanie się dostępna 1.
Kiedy szczepić
Optymalne terminy szczepienia:
- Wrzesień-październik: Idealny okres dla większości ciężarnych w pierwszym i drugim trymestrze 1
- Lipiec-sierpień: Można rozważyć u kobiet w trzecim trymestrze, aby zapewnić ochronę niemowlęciu w pierwszych miesiącach życia, gdy jest za młode na szczepienie 1
- W każdym trymestrze: Szczepionka jest bezpieczna i może być podana w dowolnym momencie ciąży 1
- Przez cały sezon grypowy: Kontynuować szczepienia dopóki krąży wirus grypy i dostępna jest szczepionka 1
Uwaga dotycząca terminu:
Dla kobiet w pierwszym i drugim trymestrze w lipcu-sierpniu lepiej poczekać do września-października, chyba że istnieje obawa, że późniejsze szczepienie może nie być możliwe 1.
Korzyści szczepienia
Dla matki:
- Redukcja ciężkiej choroby: Kobiety w ciąży mają zwiększone ryzyko ciężkiego przebiegu grypy, szczególnie w drugim i trzecim trymestrze 1
- Zmniejszenie hospitalizacji: Ryzyko hospitalizacji wzrasta od 1,4 razy w 14-20 tygodniu ciąży do 4,7 razy w 37-42 tygodniu w porównaniu z kobietami 1-6 miesięcy po porodzie 2
- Zapobieganie powikłaniom: Obejmuje zmniejszenie ryzyka zapalenia płuc i przyjęcia na oddział intensywnej terapii 3
Dla dziecka:
- Ochrona niemowląt: Redukcja ryzyka hospitalizacji z powodu grypy o 72% (95% CI 39%-87%) u niemowląt w pierwszych miesiącach życia 2
- Przeciwciała przezłożyskowe: Szczepienie przenosi przeciwciała przez łożysko, chroniąc niemowlęta do 6 miesiąca życia, gdy są za młode na szczepienie 2, 1
- Najlepsza ochrona: Szczepienie co najmniej 2 tygodnie przed porodem zapewnia 84-86% noworodków poziomy ochronne przeciwciał 4
- Ochrona przez mleko matki: Mleko matek szczepionych w trzecim trymestrze zawiera wyższe poziomy swoistych przeciwciał IgA 2
Dane liczbowe:
Rocznie w USA szczepienie zapobiega szacunkowo 33-2440 hospitalizacjom i 1-166 przyjęciom na OIT u ciężarnych oraz 29-1350 hospitalizacjom i 4-178 przyjęciom na OIT u niemowląt poniżej 6 miesiąca życia 3.
Bezpieczeństwo i potencjalne ryzyko
Profil bezpieczeństwa:
- Inaktywowana szczepionka (IIV4): Bezpieczna w każdym trymestrze ciąży 1, 5
- Rekombinowana szczepionka (RIV4): Może być stosowana, choć dane są bardziej ograniczone 1
- Żywa atenuowana szczepionka (LAIV4): PRZECIWWSKAZANA w ciąży - może być podana po porodzie 1
Dane dotyczące bezpieczeństwa:
- Brak zwiększonego ryzyka poronienia: Większość badań nie wykazała związku między szczepieniem a poronieniem 1
- Jedno badanie VSD z 2010-12: Wykazało związek między szczepieniem zawierającym H1N1pdm09 a poronieniem w ciągu 28 dni, gdy szczepionkę H1N1 podano również w poprzednim sezonie 1
- Większe badanie następcze VSD: Nie potwierdziło zwiększonego ryzyka poronienia w sezonach 2012-15, niezależnie od szczepienia w poprzednim sezonie 1
- Brak wad wrodzonych: Badania nie wykazały związku między szczepieniem w pierwszym trymestrze a wadami wrodzonymi 2
- Ponad 2000 szczepionych kobiet: Nie wykazano niekorzystnych skutków dla płodu 6
Ważne zastrzeżenia:
Niektórzy eksperci historycznie preferowali szczepienie w drugim trymestrze, aby uniknąć przypadkowego związku z poronieniem samoistnym, które jest częste w pierwszym trymestrze 6. Jednak obecne wytyczne ACIP i ACOG jednoznacznie zalecają szczepienie w dowolnym trymestrze 1, 5.
Typ szczepionki
Należy stosować wyłącznie inaktywowaną szczepionkę czterowartościową (IIV4) lub rekombinowaną szczepionkę czterowartościową (RIV4) 1. Każda licencjonowana, zalecana szczepionka odpowiednia dla wieku może być użyta 1.
Dodatkowe wskazania
Szczególnie ważne jest szczepienie kobiet ciężarnych z:
- Astmą lub przewlekłymi chorobami płuc
- Chorobami serca
- Zaburzeniami immunologicznymi
- Cukrzycą
- Przewlekłą chorobą nerek
- Innymi stanami zwiększającymi ryzyko powikłań 7, 2
Te kobiety powinny być szczepione przed sezonem grypowym, niezależnie od trymestru ciąży 6, 8.
Karmienie piersią
Szczepienie w okresie karmienia piersią jest bezpieczne dla matek i niemowląt 2. Kobiety, które nie otrzymały szczepionki w ciąży, powinny być zaszczepione przed wypisem ze szpitala po porodzie 2.