Ναι, ένας ασθενής με πολλαπλή σκλήρυνση και ΔΕΠΥ μπορεί να λάβει Concerta, αλλά με προσοχή και παρακολούθηση
Το Concerta (methylphenidate παρατεταμένης αποδέσμευσης) είναι εγκεκριμένο για τη θεραπεία της ΔΕΠΥ σε παιδιά άνω των 6 ετών, εφήβους και ενήλικες έως 65 ετών, και η πολλαπλή σκλήρυνση δεν αποτελεί απόλυτη αντένδειξη 1. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές προϋποθέσεις και προειδοποιήσεις που πρέπει να ληφθούν υπόψη.
Προϋποθέσεις Χορήγησης
Πριν τη συνταγογράφηση, πρέπει να αξιολογηθούν τα εξής:
Καρδιαγγειακή Κατάσταση
- Αποφύγετε το Concerta σε ασθενείς με δομικές καρδιακές ανωμαλίες, μυοκαρδιοπάθεια, σοβαρές αρρυθμίες, στεφανιαία νόσο ή άλλη σοβαρή καρδιακή πάθηση 1
- Έχουν αναφερθεί αιφνίδιοι θάνατοι σε ασθενείς με καρδιακά προβλήματα που έλαβαν διεγερτικά του ΚΝΣ
- Παρακολουθήστε την αρτηριακή πίεση και τον καρδιακό ρυθμό σε όλους τους ασθενείς (αναμενόμενη αύξηση 2-4 mmHg και 3-6 bpm) 1
Ψυχιατρική Αξιολόγηση
- Προ της έναρξης, ελέγξτε για παράγοντες κινδύνου μανιακού επεισοδίου (ιστορικό κατάθλιψης, διπολική διαταραχή, οικογενειακό ιστορικό) 1
- Τα διεγερτικά του ΚΝΣ μπορούν να επιδεινώσουν προϋπάρχουσα ψύχωση ή να προκαλέσουν νέα ψυχωτικά/μανιακά συμπτώματα 1
- Εάν εμφανιστούν τέτοια συμπτώματα, εξετάστε τη διακοπή του Concerta 1
Επιληπτικές Κρίσεις
- Τα διεγερτικά μπορεί να μειώσουν το κατώφλι σπασμών 1
- Σε περίπτωση εμφάνισης κρίσεων, διακόψτε το φάρμακο 1
Ειδικές Προειδοποιήσεις για Πολλαπλή Σκλήρυνση
Αποτελεσματικότητα στην Κόπωση της ΠΣ
Αν και το methylphenidate χρησιμοποιείται συχνά για την κόπωση στην ΠΣ, η πιο πρόσφατη και υψηλής ποιότητας μελέτη (2021, The Lancet Neurology) έδειξε ότι το methylphenidate δεν ήταν ανώτερο του placebo στη βελτίωση της κόπωσης της ΠΣ και προκάλεσε περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες 2. Αυτή η τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, crossover μελέτη με 141 ασθενείς δεν υποστηρίζει την αδιάκριτη χρήση methylphenidate για την κόπωση της ΠΣ 2.
Γνωστική Λειτουργία
- Μια μελέτη του 2009 έδειξε ότι μια μόνο δόση 10 mg methylphenidate βελτίωσε την προσοχή σε ασθενείς με ΠΣ και διαταραχή προσοχής 3
- Ωστόσο, πρόσφατη μελέτη (2025) έδειξε ότι τα αντιχολινεργικά και καταπραϋντικά φάρμακα, καθώς και η πολυφαρμακία, συσχετίζονται αρνητικά με τη γνωστική λειτουργία στην ΠΣ 4
Δοσολογία και Παρακολούθηση
Έναρξη Θεραπείας
- Για ενήλικες νέους στο methylphenidate: ξεκινήστε με 18 ή 36 mg μία φορά το πρωί 1
- Αυξήστε κατά 18 mg/ημέρα σε εβδομαδιαία διαστήματα
- Μέγιστη δόση για ενήλικες: 72 mg/ημέρα 1
- Καταπιείτε ολόκληρο το δισκίο με υγρά, μην το μασάτε ή συνθλίβετε 1
Παρακολούθηση
- Αξιολογήστε τακτικά τον κίνδυνο κατάχρησης και εξάρτησης 1
- Παρακολουθήστε την αρτηριακή πίεση και τον σφυγμό σε κάθε επίσκεψη 1
- Ελέγξτε για ψυχιατρικά συμπτώματα (ψύχωση, μανία, κατάθλιψη) 1
- Περιοδικές εξετάσεις αίματος (CBC, διαφορική καταμέτρηση, αιμοπετάλια) κατά τη διάρκεια παρατεταμένης θεραπείας 1
Κοινές Παγίδες
- Μην χορηγείτε σε ασθενείς που λαμβάνουν ή έλαβαν αναστολείς MAO τις τελευταίες 14 ημέρες (κίνδυνος υπερτασικής κρίσης) 1
- Προσοχή σε ασθενείς με γαστρεντερική στένωση - το Concerta είναι μη παραμορφώσιμο δισκίο και μπορεί να προκαλέσει απόφραξη 1
- Παρακολουθήστε για περιφερική αγγειοπάθεια (φαινόμενο Raynaud) - αν εμφανιστούν ψηφιακές αλλοιώσεις, εξετάστε μείωση δόσης ή διακοπή 1
- Ενημερώστε τον ασθενή για τον κίνδυνο πριαπισμού - αν συμβεί, απαιτείται άμεση ιατρική φροντίδα 1
Τελική Σύσταση
Συνταγογραφήστε το Concerta για τη ΔΕΠΥ στον ασθενή με ΠΣ μόνο εάν δεν υπάρχουν καρδιαγγειακές αντενδείξεις, ψυχιατρικοί παράγοντες κινδύνου ή ιστορικό επιληπτικών κρίσεων 1. Μην το χρησιμοποιείτε για την κόπωση της ΠΣ, καθώς η αποτελεσματικότητά του δεν έχει αποδειχθεί 2. Εστιάστε στη θεραπεία της ΔΕΠΥ με στενή παρακολούθηση των καρδιαγγειακών και ψυχιατρικών παραμέτρων 5, 6, 1.