Badania przesiewowe: Cytologia do 65 roku życia, mammografia bez górnej granicy wieku
Kobiety o przeciętnym ryzyku powinny kontynuować cytologię szyjki macicy do 65 roku życia (pod warunkiem odpowiedniego wcześniejszego screeningu), natomiast mammografię należy kontynuować corocznie bez górnej granicy wieku, dopóki kobieta jest w dobrym stanie zdrowia i chce kontynuować badania.
Cytologia szyjki macicy (badanie Pap)
Kiedy zakończyć screening:
Zakończenie badań w wieku 65 lat jest zalecane tylko wtedy, gdy spełnione są następujące kryteria 1, 2:
- Brak historii zmian wysokiego stopnia (HSIL), adenocarcinoma in situ lub raka szyjki macicy w ciągu ostatnich 25 lat
- Odpowiedni wcześniejszy screening oznacza:
- 3 kolejne ujemne wyniki cytologii ALBO
- 2 kolejne ujemne wyniki cotestingu (cytologia + HPV) w ciągu ostatnich 10 lat
- Przy czym ostatnie badanie musi być wykonane w ciągu ostatnich 5 lat
Schemat badań przed 65 rokiem życia:
- 21-29 lat: Sama cytologia co 3 lata 1, 2
- 30-65 lat: Preferowany cotesting (cytologia + HPV) co 5 lat, lub sama cytologia co 3 lata 1, 2
Ważne pułapki:
Badania pokazują, że wiele kobiet zbliża się do 65 roku życia bez odpowiedniej historii screeningu 3. Nawet wśród kobiet w wieku 61-65 lat, 18,4% nie miało ostatniego badania w ciągu ostatnich 5 lat 3. Jeśli kobieta nie spełnia kryteriów odpowiedniego wcześniejszego screeningu, musi kontynuować badania po 65 roku życia 1, 4.
Częstość występowania raka szyjki macicy u starszych kobiet nie spada znacząco aż do wieku ≥85 lat 3, co podkreśla znaczenie kontynuowania screeningu u kobiet wysokiego ryzyka lub bez odpowiedniej historii badań.
Mammografia
Kobiety o przeciętnym ryzyku powinny wykonywać mammografię corocznie począwszy od 40 roku życia i kontynuować tak długo, jak pozostają w ogólnie dobrym stanie zdrowia i są skłonne do wykonania badania oraz ewentualnych dalszych testów lub biopsji 5.
Kluczowe fakty:
- Nie ma górnej granicy wieku dla zakończenia mammografii 5
- Coroczny screening u kobiet 40-84 lat zmniejsza śmiertelność o 40%, w porównaniu z 32% redukcją przy badaniach co 2 lata 5
- Decyzja o kontynuowaniu powinna opierać się na:
- Ogólnym stanie zdrowia pacjentki
- Chęci poddania się badaniu i ewentualnym dalszym procedurom
- Oczekiwanej długości życia
Gęstość piersi:
Kobiety z ekstremalnie gęstymi piersiami mają 2,1-krotnie wyższe ryzyko raka piersi w porównaniu z przeciętną gęstością 5. Niektórzy klinicyści mogą uznać te kobiety za pacjentki podwyższonego ryzyka wymagające dodatkowych badań obrazowych.
Częsty błąd:
Nie należy arbitralnie przerywać mammografii w określonym wieku (np. 70 czy 75 lat). Decyzja powinna być indywidualna, oparta na stanie zdrowia, a nie samym wieku kalendarzowym 5.