İki Aydır Geçmeyen Ön Baş Ağrısının Sebepleri
İki ay süren ön baş ağrısı olan bir hastada öncelikle migren (özellikle kronik migren), ilaç aşırı kullanım baş ağrısı, ve ikincil baş ağrısı nedenlerini (temporal arterit, sinüs hastalığı, servikal kaynaklı baş ağrısı) değerlendirmelisiniz.
Primer Baş Ağrısı Nedenleri
Kronik Migren
İki aylık süre göz önüne alındığında, kronik migren en olası tanıdır. Kronik migren tanısı için 1:
- Ayda ≥15 gün baş ağrısı (3 aydan uzun süre)
- Bu günlerin ≥8'inde migren kriterleri mevcut
- Her atak 4-72 saat sürer
Migren özellikleri şunları içerir 1:
- Tek taraflı lokalizasyon (ön bölge dahil)
- Zonklayıcı karakter
- Orta-şiddetli ağrı
- Fiziksel aktivite ile kötüleşme
- Bulantı/kusma veya fotofobi/fonofobi eşlik eder
Kritik Nokta: Hastanın baş ağrısı günlerini doğru sayamayabileceğini unutmayın. "Ayda 15 gün veya daha fazla herhangi tipte baş ağrınız oluyor mu?" diye sorun 2.
İlaç Aşırı Kullanım Baş Ağrısı (MOH)
İki aylık sürekli baş ağrısında MOH mutlaka sorgulanmalıdır 1:
- Ayda ≥15 gün baş ağrısı olan hastada
- 3 aydan uzun süre düzenli ilaç aşırı kullanımı:
- NSAİİ/analjezikler: ayda ≥15 gün
- Triptan/ergot/opioid: ayda ≥10 gün
Tedavi yaklaşımı: İlacı aniden kesmelisiniz (opioidler hariç). Hasta kesim sonrası geçici kötüleşme konusunda uyarılmalıdır 1.
İkincil Baş Ağrısı Nedenleri - "Kırmızı Bayraklar"
İki aylık sürekli ön baş ağrısında aşağıdaki durumları mutlaka değerlendirin 1, 3:
Acil Değerlendirme Gerektiren Bulgular
50 yaş üzeri yeni başlangıç: Temporal arterit düşünün 4
- Çene klodikasyonu
- Görme değişiklikleri
- Önemli: İnflamatuar belirteçler normal olabilir 4
Progresif kötüleşen baş ağrısı: İntrakraniyal kitle
Boyun sertliği/ateş: Menenjit
Fokal nörolojik bulgular: Sekonder neden araştırın
Valsalva ile kötüleşme: İntrakraniyal basınç artışı
Diğer Önemli Nedenler
- Gerçek sinüzit nadirdir: Çalışmalar "sinüs baş ağrısı" tanılı hastaların %68'inin migren, %27'sinin gerilim tipi baş ağrısı olduğunu göstermiştir 6
- Gerçek sinüzit için: mukopürülan akıntı, ateş, akut semptomlar gerekir
- Kronik sinüzit baş ağrısı nedeni değildir 6
Servikal Kaynaklı Baş Ağrısı 7:
- Tek taraflı, uzun süreli ataklar
- Boyun hareketleri ile tetiklenir
- Periorbital, temporal ve oksipital bölgeye yayılır
- Boyun muayenesinde hareket kısıtlılığı
Tanısal Yaklaşım Algoritması
1. Detaylı Anamnez
- Baş ağrısı sıklığı: Ayda kaç gün? (Baş ağrısı takvimi kullanın)
- İlaç kullanımı: Hangi ilaçlar, ne sıklıkla?
- Migren özellikleri: Zonklama, tek taraflılık, bulantı, fotofobi?
- Kırmızı bayraklar: Yaş >50, progresyon, fokal bulgular?
2. Fizik Muayene
- Nörolojik muayene (fokal bulgular?)
- Temporal arter palpasyonu (>50 yaş)
- Boyun hareket açıklığı
- Periorbital/temporal hassasiyet
3. Görüntüleme Endikasyonları
Nörogörüntüleme GEREKLİDİR 8:
- Nörolojik muayenede açıklanamayan bulgular
- Yeni başlangıç >50 yaş
- Progresif kötüleşme
- Valsalva ile kötüleşme
- Uykudan uyandıran baş ağrısı
Nörogörüntüleme genellikle GEREKSİZDİR 8:
- Normal nörolojik muayene
- Tipik migren özellikleri
- Stabil seyir
Tedavi Yaklaşımı
Akut Tedavi
Birinci basamak: NSAİİ (ibuprofen, naproksen, diklofenak) 1, 9
İkinci basamak: NSAİİ yanıtsızlığında triptan ekleyin 9:
- Güçlü öneri: NSAİİ + triptan kombinasyonu orta-şiddetli migren için 9
- Erken kullanım (ağrı hafifken) daha etkilidir 1
Kaçınılması gerekenler: Ergot alkaloidleri, opioidler, barbitüratlar 1
Önleyici Tedavi
İki aylık sürekli baş ağrısında önleyici tedavi başlatılmalıdır 1, 2:
Birinci basamak 1:
- Beta blokerler (propranolol, metoprolol, atenolol, bisoprolol)
- Topiramat
- Kandesartan
İkinci basamak 1:
- Flunarizin
- Amitriptilin
- Sodyum valproat (doğurgan kadınlarda KONTRENDİKE)
Kronik migren için 1:
- Topiramat (kanıtlanmış etkinlik)
- OnabotulinumtoksinA
- CGRP monoklonal antikorları (diğer tedaviler başarısız olursa)
Önemli Uyarılar
MOH riski: Hastayı sık ilaç kullanımının MOH'a yol açabileceği konusunda uyarın 1
Yanlış tanı tuzağı: "Sinüs baş ağrısı" olarak etiketlenen hastaların çoğu aslında migren veya gerilim tipi baş ağrısıdır 6
Temporal arterit: 50 yaş üzeri hastalarda normal inflamatuar belirteçler temporal arteriti dışlamaz 4
Uzman konsültasyonu: Kronik migren tanısı konulduğunda nöroloji konsültasyonu gereklidir 1
Komorbidite değerlendirmesi: Anksiyete, depresyon, uyku bozuklukları migren ile birlikte olabilir ve tedavi edilmelidir 1