Ναι, η διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων (F45.1) μπορεί και συχνά συνυπάρχει με τη διαταραχή γενικευμένου άγχους
Η συννοσηρότητα αυτών των δύο διαταραχών είναι εξαιρετικά συχνή και αναμενόμενη στην κλινική πράξη, με τα σωματικά συμπτώματα του άγχους να αποτελούν συχνά μέρος των διαγνωστικών κριτηρίων της διαταραχής σωματικών συμπτωμάτων. 1
Γιατί συνυπάρχουν αυτές οι διαταραχές
Τα διαγνωστικά κριτήρια του DSM-5 για τη διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων περιλαμβάνουν συγκεκριμένα το "επίμονα υψηλό επίπεδο άγχους σχετικά με την υγεία ή τα συμπτώματα" ως ένα από τα βασικά κριτήρια 1. Αυτό σημαίνει ότι το άγχος είναι ενσωματωμένο στην ίδια τη διάγνωση της διαταραχής σωματικών συμπτωμάτων.
Επιδημιολογικά δεδομένα
Σε μελέτη 438 ασθενών από ψυχοσωματικό εξωτερικό ιατρείο, το 54.6% πληρούσε κριτήρια για διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων, με σημαντικά υψηλότερα επίπεδα γενικευμένου άγχους (μετρούμενο με GAD-7) σε σύγκριση με ασθενείς χωρίς τη διάγνωση 2
Η έρευνα δείχνει ότι άτομα με συμπτώματα γενικευμένου άγχους έχουν κατά μέσο όρο 1.8 σωματικά συμπτώματα, ενώ άλλα άτομα έχουν 0.9. Επιπλέον, το 22.6% των ατόμων με τέσσερα σωματικά συμπτώματα είχαν θετικό τεστ για γενικευμένο άγχος 3
Σε δείγμα 2,510 ατόμων από τον γενικό πληθυσμό, η επικάλυψη σωματικών, αγχωδών και καταθλιπτικών συνδρόμων εμφανίστηκε σε 3.4% των συμμετεχόντων 4
Κλινική σημασία της συννοσηρότητας
Οι ασθενείς με συνυπάρχουσες διαταραχές παρουσιάζουν:
- Μεγαλύτερη αναπηρία και χειρότερη ποιότητα ζωής 2
- Σημαντικά αυξημένη χρήση υπηρεσιών υγείας (14.16 επισκέψεις έναντι 3.18 για άτομα χωρίς σύνδρομο) 4
- Υψηλότερα επίπεδα άγχους σχετικού με την υγεία 2
- Χειρότερη ψυχική υγεία αλλά παράδοξα καλύτερη αντιληπτή σωματική υγεία 2
Διαγνωστική προσέγγιση
Όταν αξιολογείτε ασθενή με πιθανή διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων:
Χρησιμοποιήστε το GAD-7 για να ελέγξετε για γενικευμένο άγχος - βαθμολογία ≥10 υποδηλώνει κλινικά σημαντικό άγχος 5
Αξιολογήστε τα σωματικά συμπτώματα με το PHQ-15 ή παρόμοιο εργαλείο 5
Ελέγξτε για συννοσηρότητα - το 78.9% των ασθενών με διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων έχουν συνυπάρχουσα κατάθλιψη, άγχος ή και τα δύο 6
Εξετάστε την αλληλεπίδραση - υπάρχει στατιστικά σημαντική αλληλεπίδραση μεταξύ άγχους και κατάθλιψης στα σωματικά συμπτώματα 7
Κοινές παγίδες
Μην αποκλείετε τη διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων επειδή υπάρχει πραγματική σωματική νόσος - το 61% των ασθενών με διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων έχουν τουλάχιστον μία σωματική συννοσηρότητα 8
Μην υποτιμάτε το άγχος σχετικό με την υγεία - αυτό είναι ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας της σοβαρότητας της διαταραχής σωματικών συμπτωμάτων (β=0.287, p<0.001) 8
Μην ξεχνάτε ότι τα σωματικά συμπτώματα του άγχους (π.χ. ταχυκαρδία, εφίδρωση) μπορούν να ενισχύσουν τον φαύλο κύκλο της διαταραχής σωματικών συμπτωμάτων 5
Η αναγνώριση και αντιμετώπιση και των δύο διαταραχών ταυτόχρονα είναι απαραίτητη για βέλτιστα αποτελέσματα, με τη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία να αποτελεί την πρώτης γραμμής θεραπεία 9.