Sol Hemidiyafram Elevasyonu ve Altında Genişlemiş Barsak Ansları
Sol hemidiyaframda elevasyon ve altında genişlemiş barsak ansları görüldüğünde, öncelikle diyafragmatik herni düşünülmelidir ve acil BT ile tanı konulmalıdır. 1
Olası Nedenler
Sol hemidiyafram elevasyonu ve altında dilate barsak ansları varlığı birkaç önemli patolojiyi düşündürür:
1. Diyafragmatik Herni (En Olası)
Diyafragmatik herni, karın içi organların göğüs boşluğuna herniye olmasıdır ve sol tarafta çok daha sık görülür:
Travmatik diyafragmatik herni: Künt veya penetran travma sonrası gelişir. Vakaların %50-80'i sol hemidiyaframı etkiler 1. Travma öyküsü yıllar önce olmuş olabilir - semptomlar gecikmiş olarak ortaya çıkabilir 1.
Konjenital diyafragmatik herni (Bochdalek hernisi): Erişkinlerde nadir görülür (%0.17 insidans), ancak vakaların %85'i sol posterior diyaframda lokalizedir 1. Ortalama 40 yaşında semptomatik hale gelir.
Spontan diyafragmatik herni: Travma öyküsü olmadan gelişebilir 2.
2. Diyafragma Paralizisi/Eventrasyon
Frenik sinir hasarı veya primer diyafragma paralizisi hemidiyafram elevasyonuna neden olur, ancak genellikle altında dilate barsak ansları görülmez 3.
3. İnternal Herni (Paraduodenal Herni)
Sol paraduodenal herni, jejunal ve ileal ansların Landzert fossasından herniye olmasıyla oluşur ve kapalı ansa obstrüksiyonuna yol açabilir 4. Ancak bu durumda diyafram elevasyonu beklenmez.
Tanısal Yaklaşım
İlk Adım: Görüntüleme Algoritması
Aksi yönde kontrendikasyon yoksa, kontrastlı toraks ve batın BT çekilmelidir 1:
- BT altın standarttır: Sensitivite %14-82, spesifite %87 1
- Akciğer grafisi ilk basamak olarak kullanılabilir ancak %25 vakada yanlış yorumlanır ve %11-62 vakada normal olabilir 1
BT'de Aranacak Bulgular
Diyafragmatik herni lehine bulgular 1:
- Diyafragma devamlılığında bozulma
- "Dangling diaphragm" işareti: Diyaframın serbest kenarının göğüs duvarından uzağa doğru kıvrılması
- "Collar sign": Herniye olan organın diyafram defekti seviyesinde daralması
- "Dependent viscera" işareti: Karaciğer, barsak veya mide ile göğüs duvarı arasında boşluk olmaması
- İntratörasik karın içi organ herniyasyonu
- Kalınlaşmış diyafram, plevral sıvı
İskemi Bulguları (Acil Cerrahi Gerektirir)
BT'de iskemi bulguları 1:
- Mide kıvrımlarının kaybolması
- Barsak duvarında kalınlaşma ve hedef tarzı kontrast tutulumu
- Kontrast tutulumunun olmaması
- Barsak duvarında spontan hiperdensite
- Parietal pnömatozis, portal ve mezenterik venöz gaz
Kritik Noktalar ve Tuzaklar
Gecikmiş Tanı Riski Yüksektir
- Travmatik diyafragmatik hernilerin %33-66'sı akut fazda atlanır 1
- Semptomlar yıllar sonra ortaya çıkabilir (Carter şeması: akut faz → latent faz → obstrüktif faz) 1
- Sağ taraflı herniler daha sık gecikmiş tanı alır (%50) 1
Komplikasyon Riski
Tespit edilmeyen diyafragmatik herni, barsak strangülasyonu, perforasyon, sepsis ve multi-organ yetmezliğine yol açabilir - bu cerrahi acildir ve mortalitesi yüksektir 1.
Komplikasyon bulguları:
- Gastrik obstrüksiyon, strangülasyon, volvulus, inkarserasyon 1
- Dispne (%86) ve karın ağrısı (%17) en sık semptomlar 1
Tedavi Yaklaşımı
Diyafragmatik herni tanısı konduğunda cerrahi tedavi endikedir 1:
- Stabil hastalarda laparoskopik yaklaşım tercih edilir (Güçlü öneri, 1B) 1
- İnstabil hastalarda laparotomi önerilir (Zayıf öneri, 2C) 1
- İskemi bulguları varsa acil cerrahi gereklidir
Özet
Sol hemidiyafram elevasyonu ve altında genişlemiş barsak ansları görüldüğünde, travma öyküsü olmasa bile diyafragmatik herni ilk akla gelmeli ve kontrastlı BT ile değerlendirilmelidir. İskemi bulguları varsa acil cerrahi konsültasyonu gereklidir çünkü gecikme mortaliteyi artırır.