Μετά από πλήρη εξαίρεση ακανθοκυτταρικού καρκινώματος, ο ασθενής χρειάζεται μακροχρόνια παρακολούθηση με τακτικές κλινικές εξετάσεις και απεικονιστικό έλεγχο, αλλά όχι απαραίτητα με ογκολόγο.
Ποιος θα κάνει την παρακολούθηση
Η παρακολούθηση μπορεί να γίνεται από χειρουργό κεφαλής-τραχήλου ή ωτορινολαρυγγολόγο με εμπειρία σε όγκους σιελογόνων αδένων, χωρίς υποχρεωτική συμμετοχή ογκολόγου, εκτός αν υπάρχουν παράγοντες υψηλού κινδύνου 1. Η συμμετοχή ογκολόγου ενδείκνυται μόνο σε περιπτώσεις με θετικά χειρουργικά όρια, υψηλού βαθμού ιστολογία, λεμφαδενική συμμετοχή, ή ανάγκη για ακτινοθεραπεία.
Πρόγραμμα παρακολούθησης
Κλινική εξέταση
- Τακτική κλινική εξέταση με ιστορικό και φυσική εξέταση με μειούμενη συχνότητα με την πάροδο του χρόνου 1
- Εστίαση στην περιοχή της παρωτίδας, τον τράχηλο, και αναζήτηση συμπτωμάτων υποτροπής
Απεικονιστικός έλεγχος - Πρώτα 2 χρόνια
Βασική απεικόνιση 3 μήνες μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας: CT ή MRI με σκιαγραφικό της πρωτοπαθούς περιοχής ή PET/CT 1
Επιτήρηση κάθε 6-12 μήνες για τα πρώτα 2 χρόνια:
- CT ή MRI με σκιαγραφικό της πρωτοπαθούς περιοχής
- CT θώρακος 1
Απεικονιστικός έλεγχος - Έτη 3-5
Απεικόνιση καθοδηγούμενη από συμπτώματα και κλινικά ευρήματα 1. Ωστόσο, για το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα (acinic cell carcinoma):
- Ετήσια απεικόνιση μπορεί να προσφερθεί σε περιπτώσεις υψηλού βαθμού ή δυσμενών προγνωστικών παραγόντων 1
- Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα θεωρείται γενικά χαμηλού βαθμού, αλλά έχει τάση για όψιμες υποτροπές 2, 3, 4
Μακροχρόνια παρακολούθηση (>5 χρόνια)
Ετήσια κλινική εξέταση για όλη τη ζωή 1. Αυτό είναι κρίσιμο για το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα επειδή:
- Οι υποτροπές μπορεί να εμφανιστούν πολλά χρόνια μετά την αρχική θεραπεία 2, 4
- Έχουν αναφερθεί υποτροπές ακόμη και 11 χρόνια μετά 4
- Η μακροχρόνια παρακολούθηση για τουλάχιστον 10 χρόνια είναι απαραίτητη 4
Ετήσιο CT θώρακος μπορεί να προσφερθεί, ειδικά σε ασθενείς με υψηλού βαθμού ιστολογία ή δυσμενείς προγνωστικούς παράγοντες 1
Σημαντικές παρατηρήσεις
Παράγοντες που επηρεάζουν την παρακολούθηση
Ασθενείς χωρίς παράγοντες υψηλού κινδύνου (προχωρημένο Τ στάδιο, λεμφαδενική νόσο, λεμφαγγειακή/περινευρική διήθηση, υψηλού βαθμού, θετικά όρια) έχουν σημαντικά καλύτερη πρόγνωση 2.
Ακτινοθεραπεία
Ασθενείς με μόνο στενά (<1mm) αλλά αρνητικά χειρουργικά όρια χωρίς άλλους παράγοντες κινδύνου δεν φαίνεται να ωφελούνται από επικουρική ακτινοθεραπεία 2. Οι υποτροπές είναι σπάνιες αλλά μπορεί να συμβούν πολλά χρόνια μετά 2.
Κοινές παγίδες
- Μην διακόψετε την παρακολούθηση μετά από 5 χρόνια - το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα έχει αργή ανάπτυξη και όψιμες υποτροπές 3, 4
- Μην παραλείψετε το CT θώρακος - οι πνεύμονες είναι συχνή θέση μεταστάσεων 3
- Η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει υποτροπή - η απεικόνιση επιτήρησης εντόπισε το 80% των πρώτων υποτροπών σε παρόμοιους όγκους 5