Schematy radykalnego leczenia radiochemioterapią raka pęcherza moczowego
Standardowym schematem radykalnej radiochemioterapii zachowującej pęcherz moczowy w naciekającym raku pęcherza moczowego jest terapia trimodalna (TMT): maksymalna resekcja przezcewkowa (TURBT), następnie radioterapia do dawki 55 Gy w 20 frakcjach (umiarkowanie hipofrakcjonowana) lub 64 Gy w 32 frakcjach (normofrakcjonowana) z jednoczesną chemioterapią uwrażliwiającą - najlepiej 5-fluorouracyl z mitomycyną C lub cisplatyną. 1, 2, 3
Komponenty terapii trimodalnej
1. Resekcja przezcewkowa (TURBT)
- Maksymalna resekcja guza z widocznym całkowitym usunięciem nowotworu
- Wykonywana przed rozpoczęciem radiochemioterapii
- Ocena odpowiedzi poprzez cystoskopię z biopsją w połowie leczenia lub 2-3 miesiące po zakończeniu 2
2. Radioterapia - dawki i frakcjonowanie
Preferowane schematy:
Umiarkowanie hipofrakcjonowany (zalecany): 55 Gy w 20 frakcjach przez 4 tygodnie - wykazuje lepszą kontrolę lokoregionalną przy podobnej toksyczności 3, 4
Normofrakcjonowany: 64 Gy w 32 frakcjach 4
Schemat dwufazowy:
- Faza indukcyjna: 24 Gy na pęcherz i miednicę
- Faza konsolidacyjna: 44 Gy (łącznie 68 Gy) - tylko dla pacjentów z całkowitą odpowiedzią 5
Objętość napromieniania:
- Przy braku zajęcia węzłów chłonnych: objętość ograniczona tylko do pęcherza 3
- Konieczne użycie radioterapii kierowanej obrazem (IGRT) lub podejścia adaptacyjnego ze względu na ruchomość narządu 3
3. Chemioterapia jednoczesna (radiosensytyzująca)
Najlepiej udokumentowane schematy:
Schemat 5-FU + mitomycyna C (najsilniejsze dowody):
- 5-fluorouracyl 500 mg/m² dziennie podczas frakcji 1-5 i 16-20 radioterapii
- Mitomycyna C 12 mg/m² w dniu 1
- Wykazuje poprawę przeżycia wolnego od choroby lokoregionalnej (67% vs 54% dla samej RT) i przeżycia całkowitego 2, 6
Alternatywne schematy:
- Cisplatyna - stosowana jako pojedynczy lek lub w kombinacji 2, 4
- Gemcytabina - obiecująca alternatywa, szczególnie w połączeniu z platyną lub w małych dawkach 4, 7
Kluczowe wskazania do TMT
Idealni kandydaci (najlepsze rokowanie): 1
- Guz jednogniazdowy w stadium cT2
- Brak wodonercza
- Brak wieloogniskowego raka in situ (CIS)
- Guz nieinfiltrujący cewki moczowej prostaty
- Możliwość całkowitej resekcji wizualnej
Monitorowanie i postępowanie po leczeniu
- Cystoskopia z biopsją: co 3 miesiące przez pierwsze 2 lata, następnie co 6 miesięcy 2
- Przy nawrocie naciekającego raka: natychmiastowa ratunkowa cystektomia (jeśli możliwa) 2
- Przy nawrocie nienaciekającym: standardowe leczenie NMIBC, ale rozważyć wczesną ratunkową cystektomię przy cechach niekorzystnych (T1, guz >3 cm, CIS, inwazja naczyń limfatycznych) 2
Wyniki leczenia
- 5-letnie przeżycie swoiste dla raka: 50-82%
- 5-letnie przeżycie całkowite: 36-74%
- Wskaźnik ratunkowej cystektomii: ~20%
- Późna toksyczność stopnia 3 (moczowa/jelitowa): 3,5%/1,2% 2, 5
Istotne zastrzeżenia
Unikaj terapii z przerwą (split-course) - należy stosować wyłącznie u pacjentów zdolnych do radykalnej cystektomii w przypadku słabej wczesnej odpowiedzi, ze względu na repopulację komórek nowotworowych 3
Podejście wielodyscyplinarne jest obowiązkowe - wymaga współpracy urologów, onkologów klinicznych i radioterapeutów od momentu diagnozy 1
Brak utrzymującego się guza po indukcji jest niekorzystnym czynnikiem prognostycznym wpływającym na przeżycie z zachowanym pęcherzem, przeżycie swoiste dla raka i przeżycie wolne od przerzutów 5