Penicylina fenoksymetylowa NIE zmniejsza skuteczności tabletek antykoncepcyjnych
Nie ma potrzeby stosowania dodatkowych metod antykoncepcji podczas przyjmowania penicyliny fenoksymetylowej (penicyliny V) z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi.
Dowody naukowe
Oficjalna etykieta FDA dla penicyliny fenoksymetylowej nie wymienia żadnych interakcji z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi 1. To jest kluczowa informacja - gdyby istniała klinicznie istotna interakcja, FDA wymagałaby jej umieszczenia w oficjalnej dokumentacji leku.
Dane z badań klinicznych i farmakokinetycznych
Najnowszy systematyczny przegląd z 2018 roku jednoznacznie wykazał, że:
- Nie stwierdzono różnic w częstości ciąż u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne z antybiotykami (z wyjątkiem ryfampicyny) w porównaniu do kobiet niestosujących antybiotyków 2
- Nie zaobserwowano zmian w parametrach farmakokinetycznych progesteronu podczas jednoczesnego podawania z jakimkolwiek antybiotykiem 2
- Nie wystąpiły różnice w supresji owulacji ani krwawieniach przełomowych 2
Badania retrospektywne z praktyk dermatologicznych (gdzie często przepisuje się długotrwałą antybiotykoterapię) wykazały:
- Wskaźnik niepowodzeń antykoncepcji wynosił 1,6% rocznie przy jednoczesnym stosowaniu antybiotyków (w tym penicylin) vs 0,96% rocznie bez antybiotyków
- Ta różnica nie była statystycznie istotna (p=0,4) 3
- Oba wskaźniki były poniżej typowego 3% wskaźnika niepowodzeń w populacji amerykańskiej 3
Mechanizm i wyjątki
Jedynym antybiotykiem, który udowodniono zmniejsza skuteczność antykoncepcji, jest ryfampicyna (rifampin) poprzez indukcję enzymów cytochromu P450 4, 5, 2, 6. Penicyliny nie mają tej właściwości.
Historyczna teoria o "przerwaniu krążenia jelitowo-wątrobowego" estrogenów przez antybiotyki nie została potwierdzona w badaniach farmakokinetycznych 2, 6.
Praktyczne zalecenia
- Kontynuuj stosowanie tabletek antykoncepcyjnych normalnie podczas przyjmowania penicyliny fenoksymetylowej
- Nie ma potrzeby stosowania dodatkowych metod barierowych
- Typowy wskaźnik niepowodzeń antykoncepcji (1-3% rocznie) występuje niezależnie od stosowania antybiotyków 3, 7
Ważne zastrzeżenia
Jeśli pacjentka doświadczy wymiotów w ciągu 3 godzin po przyjęciu tabletki antykoncepcyjnej (co może być działaniem niepożądanym penicyliny 1), powinna przyjąć kolejną tabletkę, ponieważ absorpcja mogła być niepełna.
Należy pamiętać, że penicylina doustna może nie być wiarygodna u pacjentek z nudnościami, wymiotami lub zaburzeniami motoryki jelit 1 - w takich przypadkach zarówno antybiotyk, jak i antykoncepcja mogą być gorzej wchłaniane.