Gastroscopie is Noodzakelijk bij Deze Patiënt
Bij deze 51-jarige vrouw met Crohn op methotrexaat en adalimumab met verergerende slokdarmklachten en recidiverende vaginale candidiasis, moet u direct een gastroscopie met biopten uitvoeren om candida-oesofagitis te diagnosticeren en andere pathologie uit te sluiten, en tegelijkertijd empirisch fluconazol 200-400 mg dagelijks starten voor 14-21 dagen.
Waarom Gastroscopie Essentieel Is
Deze patiënt heeft drie kritische risicofactoren die gastroscopie noodzakelijk maken:
- Leeftijd >50 jaar met nieuwe dyspepsie: Dit is een alarmsymptoom dat endoscopische evaluatie vereist om maligniteit uit te sluiten
- Immunosuppressie: De combinatie van methotrexaat en adalimumab verhoogt het risico op opportunistische infecties, inclusief candida-oesofagitis 1
- Verergerende symptomen: De toename van klachten suggereert actieve pathologie die diagnostiek vereist
Candida-Oesofagitis: Hoge Waarschijnlijkheid
De combinatie van recidiverende vaginale candidiasis en slokdarmklachten bij deze geïmmunosupprimeerde patiënt maakt candida-oesofagitis zeer waarschijnlijk. Adalimumab verhoogt specifiek het risico op invasieve schimmelinfecties, inclusief candidiasis 1. De FDA-waarschuwing benadrukt dat patiënten op TNF-blokkers empirische antischimmeltherapie moeten overwegen bij ernstige systemische ziekte 1.
Behandelstrategie voor Candida-Oesofagitis
Start direct fluconazol 200-400 mg dagelijks voor 14-21 dagen 2, 3. Dit is de eerstelijnsbehandeling met sterke aanbeveling en hoogwaardige evidence 2. De IDSA-richtlijn stelt dat:
- Fluconazol superieur is aan andere azolen voor oesofageale candidiasis
- De meeste patiënten verbeteren binnen 7 dagen na start antischimmeltherapie
- Bij geïmmunosupprimeerde patiënten met dysfagie/odynofagie is een therapeutische trial met fluconazol kosteneffectiever dan directe endoscopie 2
Belangrijk: U kunt fluconazol starten vóór de gastroscopie - dit vertraagt de diagnose niet en verbetert de symptomen snel 2.
Aanvullende Diagnostiek Tijdens Gastroscopie
Wat Te Zoeken en Bemonsteren:
Candida-oesofagitis: Zoek naar witte plaques, ulceraties, of erytheem. Neem biopten voor histologie en kweek 2
Crohn-gerelateerde oesofagusziekte: Hoewel zeldzaam (0,5-4% prevalentie), kan Crohn de oesofagus aantasten 4, 5. Zoek naar:
- Afteuze ulcera
- Longitudinale ulcera
- Stricturen
- Neem biopten voor granulomen (aanwezig in 29% van gevallen) 4
CMV-reactivatie: Bij geïmmunosupprimeerde IBD-patiënten met verergerende symptomen moet CMV-infectie worden uitgesloten 6. Neem biopten voor immunohistochemie of weefsel-PCR
Andere pathologie: Refluxoesofagitis, Barrett, maligniteit
Helicobacter Pylori Testen
Ja, test op H. pylori tijdens de gastroscopie met biopten uit maag en duodenum. Bij Crohn-patiënten met bovenste GI-klachten moet H. pylori worden uitgesloten voordat behandeling wordt gestart 5. Dit kan de symptomen verklaren en vereist specifieke behandeling.
PPI Therapie
Start direct een PPI (bijvoorbeeld pantoprazol 40 mg 1x daags of esomeprazol 40 mg 1x daags). Dit is geïndiceerd voor:
- Mogelijke refluxoesofagitis als bijdragende factor
- Ondersteunende behandeling bij oesofageale ulceraties
- Standaardbehandeling bij bovenste GI Crohn 5, 7
PPI's zijn veilig bij Crohn-patiënten en worden aanbevolen als onderdeel van de behandeling van bovenste GI Crohn 5, 7.
Praktisch Stappenplan
Vandaag/deze week:
- Start fluconazol 200-400 mg dagelijks
- Start PPI (pantoprazol 40 mg of esomeprazol 40 mg dagelijks)
- Plan spoedgastroscopie (binnen 1-2 weken)
Tijdens gastroscopie:
- Biopten oesofagus (candida, CMV, Crohn)
- Biopten maag/duodenum (H. pylori, Crohn)
- Zoek naar ulcera, stricturen, plaques
Na gastroscopie:
- Continueer fluconazol voor totaal 14-21 dagen
- Bij bevestigde candida-oesofagitis en recidiverende episodes: overweeg suppressietherapie met fluconazol 100-200 mg 3x per week 2
- Behandel H. pylori indien positief
- Overleg met MDL-arts over Crohn-behandeling indien oesofageale Crohn wordt gevonden
Belangrijke Valkuilen
- Niet afwachten: Bij geïmmunosupprimeerde patiënten kan candida-oesofagitis snel progressief zijn
- Niet alleen PPI geven: Dit maskeert symptomen maar behandelt candida niet
- Niet vergeten CMV te testen: Dit is een belangrijke oorzaak van therapierefractaire symptomen bij IBD-patiënten op immunosuppressie 6
- Niet stoppen met Crohn-medicatie: Tenzij ernstige infectie wordt bevestigd, continueer de Crohn-behandeling 1
Monitoring
Als symptomen niet verbeteren binnen 7 dagen na start fluconazol, overweeg:
- Fluconazol-resistente candida (switch naar itraconazol oplossing 200 mg dagelijks of voriconazol 200 mg 2x daags) 2
- Alternatieve diagnose (CMV, Crohn-oesofagitis)
- Versnelde gastroscopie indien nog niet uitgevoerd