Kiedy szczepić się na grypę w ciąży
Kobiety w ciąży powinny otrzymać szczepionkę przeciwko grypie w dowolnym trymestrze ciąży, najlepiej przed rozpoczęciem sezonu grypowego (wrzesień-październik), ale szczepienie jest odpowiednie przez cały sezon grypowy. 1
Zalecenia dotyczące czasu szczepienia
Optymalne okno czasowe
- Wrzesień-październik to idealny czas na szczepienie przed sezonem grypowym 1
- Szczepienie można jednak przeprowadzić w każdym momencie ciąży (pierwszy, drugi lub trzeci trymestr) 1, 2
- Szczepienie jest odpowiednie przez cały sezon grypowy (październik-maj), dopóki dostępna jest szczepionka 3
Szczególne sytuacje
Kobiety w trzecim trymestrze w lipcu-sierpniu mogą rozważyć wczesne szczepienie, jeśli szczepionka jest dostępna, ponieważ zapewni to ochronę niemowlęciu w pierwszych miesiącach życia, gdy jest ono zbyt małe na szczepienie 1
Uzasadnienie kliniczne
Korzyści według trymestru
Najnowsze badania z 2025 roku wykazały różnice w skuteczności w zależności od trymestru szczepienia 4:
- Pierwszy trymestr: redukcja zachorowań niemowląt o 11,3%
- Drugi trymestr: redukcja o 51,5% (p=0,02 w porównaniu z pierwszym)
- Trzeci trymestr: redukcja o 59,3% (p<0,001 w porównaniu z pierwszym)
Mimo że skuteczność jest wyższa w późniejszych trymestrach, szczepienie w pierwszym trymestrze jest nadal zalecane, ponieważ ryzyko zgonu płodu i niekorzystnych wyników ciąży jest największe przy zakażeniu w pierwszym trymestrze 5
Ochrona matki i dziecka
- Kobiety w ciąży mają 7,2 razy większe ryzyko hospitalizacji z powodu grypy niż kobiety niebędące w ciąży 5
- Ryzyko jest szczególnie wysokie w drugim i trzecim trymestrze 1
- Szczepienie chroni zarówno matkę, jak i niemowlę przez pierwsze 6 miesięcy życia poprzez przeciwciała IgG przenoszone przez łożysko oraz IgA w mleku matki 5, 4
Rodzaj szczepionki
Należy stosować wyłącznie inaktywowaną szczepionkę przeciwko grypie (IIV3) lub rekombinowaną szczepionkę (RIV3) 1
Bezwzględne przeciwwskazanie
Żywa atenuowana szczepionka donosowa (LAIV3) jest przeciwwskazana w ciąży ze względu na teoretyczne ryzyko przeniesienia wirusa przez łożysko do płodu 5, 1
Bezpieczeństwo
Szczepionki inaktywowane są bezpieczne w ciąży 5, 1, 2:
- Większość badań nie wykazała związku między szczepieniem a poronieniem 1
- Jedno badanie z 2010-2012 wykazało związek, ale większe badanie kontrolne z lat 2012-2015 nie potwierdziło zwiększonego ryzyka 1
- Nowsze szczepionki (komórkowe, rekombinowane) również wykazują dobry profil bezpieczeństwa 1
Kluczowe pułapki
- Nie czekać na drugi lub trzeci trymestr – szczepienie w pierwszym trymestrze jest bezpieczne i chroni przed zakażeniem we wczesnej ciąży
- Nie odkładać szczepienia po październiku – szczepienie jest skuteczne przez cały sezon grypowy
- Nie stosować szczepionki donosowej – tylko szczepionki inaktywowane lub rekombinowane są bezpieczne w ciąży