Hareket Ederken Ellerde Şişme: Değerlendirilmesi Gereken Diğer Nedenler
Bu hastada en olası tanı, hareketle tetiklenen fizyolojik ödem veya erken evre el osteoartriti olup, öncelikle eklem muayenesi ile Heberden/Bouchard nodüllerinin varlığı araştırılmalı ve gerekirse el grafisi çekilmelidir.
Ayırıcı Tanıda Öncelikli Değerlendirme
Kardiyak, renal ve hepatik nedenler dışlandığına göre, aşağıdaki durumlar sistematik olarak değerlendirilmelidir:
1. El Osteoartriti (En Olası)
40 yaş üzeri hastalarda el osteoartriti sık görülür ve aktiviteyle artan şişlik yapabilir 1. Klinik değerlendirmede:
- Heberden nodülleri (DIP eklemler) ve Bouchard nodülleri (PIP eklemler) varlığı araştırılmalı
- Başparmak tabanı, işaret ve orta parmak MKF eklemleri hedef bölgelerdir
- Kemik büyümesi, lateral deviasyon veya subluksasyon olabilir
- Semptomlar genellikle aralıklıdır ve karakteristik bölgeleri tutar 1
Önemli: Erozyonlu el osteoartritinde ani başlangıç, belirgin ağrı, inflamatuar bulgular (sabah tutukluğu, yumuşak doku şişmesi, kızarıklık) ve hafif yüksek CRP görülebilir 1. Bu hastada inflamatuar belirteçler kontrol edilmelidir.
2. Fizyolojik/Vazodilatatör Ödem
Hareketle tetiklenen el şişmesi, özellikle yürüyüş veya egzersiz sırasında:
- Arteriolar dilatasyon ve kapiller basınç artışına bağlı gelişir
- Genellikle bilateral ve simetriktir
- İstirahatle düzelir
- Antihipertansif ilaç kullanımı olmadığı belirtilmiş, ancak diğer vazodilatatör ilaçlar (kalsiyum kanal blokerleri gibi) sorgulanmalıdır 2
3. İnflamatuar Artropatiler (Dışlanmalı)
El osteoartritinin ayırıcı tanısında 1:
- Psöriatik artrit: DIP eklemleri tutabilir veya tek parmak tutulumu (daktiliti) gösterebilir
- Romatoid artrit: Öncelikle MKF, PIP eklemler ve bilekleri tutar
- Gut: Önceden var olan osteoartrit üzerine eklenebilir
- Hemokromatozis: Ağırlıklı olarak MKF eklemler ve bilekleri tutar
Kan testleri tanı için gerekli değildir ancak atipik tutulum veya belirgin inflamatuar bulgular varsa, ek inflamatuar artrit taraması yapılmalıdır 1.
4. Radyolojik Değerlendirme
Posteroanterior iki el grafisi (tek film üzerinde) tanı için yeterlidir 1. Klasik bulgular:
- Eklem aralığında daralma
- Osteofit
- Subkondral kemik sklerozu
- Subkondral kist
- Erozyonlu osteoartritide subkondral erozyon
Klinik Yaklaşım Algoritması
- Detaylı eklem muayenesi: Heberden/Bouchard nodülleri, kemik büyümesi, deformite varlığı
- Tutulum paterni: DIP, PIP, başparmak tabanı, işaret-orta parmak MKF eklemleri (osteoartrit lehine)
- İnflamatuar bulgular varsa: Sedimentasyon, CRP, romatoid faktör kontrolü
- Atipik tutulum veya belirgin inflamasyon varsa: Ek serolojik testler (anti-CCP, ürik asit)
- Tanı netleşmezse: İki el PA grafisi