Ketiapinin, Lityumun ve Aripiprazolün Hiponatremi Riski
Ketiapinin hiponatremi yapabilir, aripiprazol daha düşük risk taşır ve lityum hiponatremi tedavisinde kullanılabilir.
Ketiapinin (Quetiapine) ve Hiponatremi
Ketiapinin hiponatremi yapma riski FDA etiketinde ve klinik çalışmalarda açıkça belgelenmiştir. 1 FDA etiketinde, ketiapinin piyasaya sürülmesinden sonra bildirilen yan etkiler arasında hiponatremi ve uygunsuz antidiüretik hormon sendromu (SIADH) yer almaktadır.
Klinik Kanıtlar:
- Psikiyatrik hastalarda yapılan bir vaka-kontrol çalışmasında, ketiapinin kullanımı hiponatremi gelişimi için bağımsız bir risk faktörü olarak bulunmuştur (OR = 2.11, p = 0.007) 2
- 53 yaşında bir hastada ketiapinin kullanımıyla SIADH gelişimi bildirilmiş ve ilacın azaltılması ile tam iyileşme sağlanmıştır 3
- Şizofreni ve primer polidipsi olan 57 yaşında bir kadın hastada, ketiapinin 300 mg başlanmasından 1 hafta sonra ekstrem hiponatremi (serum sodyum: 97 mmol/L) gelişmiştir 4
- Büyük bir karşılaştırmalı çalışmada, ketiapinin hiponatremi raporlama oranı olanzapinden farklı bulunmamıştır 5
Önemli Uyarı: Primer polidipsi olan hastalarda ketiapinin başlanması özellikle tehlikelidir, çünkü SIADH etkisi böbreklerin serbest su atılımını sınırlar ve yaşamı tehdit eden dilüsyonel hiponatremiye yol açabilir 4.
Aripiprazol ve Hiponatremi
Aripiprazol, diğer ikinci kuşak antipsikotiklere kıyasla daha düşük hiponatremi riski taşır.
Kanıt Temeli:
- 961,010 antipsikotik kullanan hastayı içeren büyük bir Japon kohort çalışmasında, aripiprazol olanzapine kıyasla anlamlı derecede düşük hiponatremi riski göstermiştir (düzeltilmiş HR: 0.52; %95 GA: 0.35-0.76) 5
- FDA yan etki raporlama sisteminde (FAERS), çoğu antipsikotik olanzapine göre daha düşük hiponatremi raporlama oranları göstermiştir 5
- Ancak, nadir de olsa aripiprazol ile SIADH gelişimi bildirilmiştir. Bir vaka raporunda, hastaya aripiprazol yeniden verildiğinde ikinci kez hiponatremi gelişmiştir 6
Klinik Önemi: Aripiprazol, hiponatremi riski yüksek hastalarda (yaşlılar, diüretik kullananlar, primer polidipsi olanlar) tercih edilebilecek daha güvenli bir seçenektir 5, 7.
Lityum ve Hiponatremi
Lityum hiponatremi yapmaz; aksine, bazı durumlarda hiponatremi tedavisinde kullanılabilir.
Klinik Kullanım:
- EASL kılavuzlarında, lityum SIADH tedavisinde kullanılabilecek ajanlar arasında sayılmıştır (demeklociklin, diüretikler ve vazopressin reseptör antagonistleri ile birlikte) 8
- Nöroşirürji kılavuzlarında, SIADH tedavisinde lityum bir seçenek olarak belirtilmiştir 9
- Ancak, lityum toksisitesi riski nedeniyle dikkatli olunmalıdır. Diüretikler veya ACE inhibitörleri ile birlikte kullanıldığında lityum toksisitesi bildirilmiştir 10
- Eplerenon ile lityum kombinasyonundan kaçınılmalı; eğer kaçınılamıyorsa plazma lityum düzeyleri yakından izlenmelidir 10
Önemli Uyarı: Lityum hiponatremi yapmasa da, hiperkalemi riski taşır ve böbrek fonksiyonları yakından izlenmelidir 10.
Klinik Yönetim Algoritması
Risk Değerlendirmesi:
Yüksek risk faktörleri belirleyin:
Antipsikotik seçimi:
Monitörizasyon:
- Tedavi başlangıcında ve ilk haftalarda serum sodyum düzeylerini kontrol edin
- Semptomlar (konfüzyon, bulantı, kusma, nöbetler) gelişirse acil serum sodyum ölçümü yapın 4
Hiponatremi gelişirse:
Özel Durumlar:
- Primer polidipsi + antipsikotik: Ketiapinden kaçının, aripiprazol tercih edin, sodyum düzeylerini sıkı takip edin 4, 7
- Lityum + diüretik/ACE inhibitörü: Lityum düzeylerini yakından izleyin 10
- Çocuk ve ergenler: İkinci kuşak antipsikotikler metabolik yan etkilere neden olabilir; ketiapinin kan basıncı artışlarına neden olabileceğini unutmayın 1