Leczenie zajadów w ciąży
W przypadku zajadów (angular cheilitis) w ciąży, zaleca się stosowanie miejscowych preparatów przeciwgrzybiczych bezpiecznych w ciąży, takich jak nystatyna lub klotrimazol, unikając azoli systemowych w pierwszym trymestrze.
Etiologia i diagnostyka
Zajady mają etiologię mieszaną, najczęściej z komponentą grzybiczą (Candida albicans, C. stellastodia) i bakteryjną (Staphylococcus aureus, Streptococcus) 1. W ciąży mogą być związane z niedoborem ryboflawin, szczególnie w drugim trymestrze 2.
Algorytm postępowania terapeutycznego
Leczenie pierwszego rzutu - preparaty miejscowe
- Leki przeciwgrzybicze miejscowe: Nystatyna lub klotrimazol w maści są bezpieczne w ciąży i stanowią leczenie pierwszego wyboru
- Alternatywa: Maść zawierająca 1% izokonazol nitrat z 0,1% diflukortolon walerian wykazuje wysoką skuteczność dzięki szerokiemu spektrum działania przeciwgrzybiczego i przeciwbakteryjnego 3
Ważne zastrzeżenia dotyczące ciąży
Bezwzględnie unikać azoli systemowych (flukonazol, itrakonazol) w pierwszym trymestrze - wykazują działanie teratogenne i embriotoksyczne u zwierząt, a długotrwałe podawanie flukonazolu w ciąży wiązało się z wadami wrodzonymi 4, 5, 6. Wytyczne IDSA jednoznacznie wskazują, że azole powinny być unikane w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze 4, 6.
Leczenie wspomagające
- Suplementacja witaminowa: Rozważ suplementację ryboflawiną (witamina B2), szczególnie w drugim trymestrze, gdy niedobór jest częstszy 2
- Witaminy z grupy B: Mogą być pomocne w przypadkach związanych z niedoborami żywieniowymi 3
Kluczowe pułapki kliniczne
Nie stosuj kortykosteroidów systemowych - choć są bezpieczniejsze niż azole (prednizolon jest w 90% inaktywowany przez łożysko 7), nie są wskazane w leczeniu zajadów
Identyfikacja czynników predysponujących:
- Ślinotok i maceracja kącików ust
- Niedobory żywieniowe (szczególnie witaminy B)
- Zmniejszona wysokość zgryzu u osób z protezami
- Cukrzyca ciążowa
Diagnostyka mikrobiologiczna: W przypadkach opornych na leczenie, pobierz wymaz z kącików ust dla identyfikacji patogenu (S. aureus występuje w 75,5% przypadków, Candida w 48,4%) 1
Monitorowanie
- Ocena kliniczna po 7-10 dniach leczenia miejscowego
- W przypadku braku poprawy: rozważ zmianę preparatu lub dodanie antybiotyku miejscowego (mupirocyna) przy podejrzeniu nadkażenia bakteryjnego
- Kontrola poziomu glukozy we krwi, jeśli nie była wykonana
Amfoterycyna B w postaci lipidomowej jest bezpieczna w ciąży 4, 5, ale jest zarezerwowana wyłącznie dla ciężkich, systemowych infekcji grzybiczych, a nie dla miejscowego leczenia zajadów.