Το Βασικοκυτταρικό Καρκίνωμα ΔΕΝ Κάνει Μεταστάσεις
Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα (basal cell carcinoma) είναι ο μόνος κακοήθης όγκος που σχεδόν ποτέ δεν μεταστατοποιείται, με ποσοστό μετάστασης <0.1%. Αυτό το καθιστά θεμελιωδώς διαφορετικό από όλους τους άλλους καρκίνους.
Γιατί Δεν Μεταστατοποιείται
Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα στερείται των βασικών κυτταρικών μηχανισμών που απαιτούνται για μετάσταση:
Απουσία Επιθηλιακής-Μεσεγχυματικής Μετάβασης (EMT)
- Τα καρκινικά κύτταρα δεν μπορούν να ενεργοποιήσουν το πρόγραμμα EMT που είναι απαραίτητο για την έναρξη της μεταστατικής διαδικασίας 1
- Χωρίς EMT, τα κύτταρα δεν μπορούν να:
- Χαλαρώσουν τις κυτταρικές συνδέσεις τους
- Αποκτήσουν κινητικότητα
- Διασπάσουν την βασική μεμβράνη και την εξωκυττάρια θεμέλια ουσία
Αδυναμία Ολοκλήρωσης της Μεταστατικής Καταρράκτης
Η μεταστατική διαδικασία απαιτεί 6 διαδοχικά βήματα 1:
- Τοπική εισβολή - Χαλάρωση κυτταρικών συνδέσεων και κινητικότητα
- Διήθηση - Διάσπαση βασικής μεμβράνης και μετανάστευση σε γειτονικούς ιστούς
- Ενδαγγείωση - Είσοδος στην κυκλοφορία μέσω αγγείων
- Επιβίωση στην κυκλοφορία - Αντίσταση σε μηχανικές δυνάμεις και anoikis
- Εξαγγείωση - Έξοδος από αγγεία σε απομακρυσμένα όργανα
- Αποικισμός - Εγκατάσταση και ανάπτυξη δευτερογενών όγκων
Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα αποτυγχάνει ήδη στο πρώτο βήμα επειδή δεν μπορεί να ενεργοποιήσει τα μοριακά προγράμματα που απαιτούνται για κινητικότητα και εισβολή.
Κλινική Σημασία
Πρόγνωση
- Εξαιρετική πρόγνωση με θνησιμότητα σχεδόν 0%
- Η νοσηρότητα προέρχεται αποκλειστικά από τοπική καταστροφή ιστών
- Ακόμα και προχωρημένοι όγκοι παραμένουν τοπικά επιθετικοί χωρίς μεταστάσεις
Θεραπευτική Προσέγγιση
- Η θεραπεία επικεντρώνεται στον τοπικό έλεγχο μόνο
- Δεν απαιτείται staging για μεταστάσεις (εκτός από εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις >10cm με νευρική εισβολή)
- Η χειρουργική εκτομή ή η ακτινοθεραπεία είναι θεραπευτικές
Σημαντική Παγίδα
Μην συγχέετε το βασικοκυτταρικό με το πλακώδες καρκίνωμα του δέρματος, το οποίο ΜΠΟΡΕΙ να μεταστατοποιηθεί (ποσοστό 2-5% για υψηλού κινδύνου βλάβες). Το πλακώδες καρκίνωμα διαθέτει πλήρη ικανότητα EMT και μπορεί να ολοκληρώσει όλη τη μεταστατική καταρράκτη 1.
Εξαιρετικά Σπάνιες Εξαιρέσεις
Υπάρχουν <300 αναφορές μεταστατικού βασικοκυτταρικού καρκινώματος παγκοσμίως, συνήθως σε:
- Τεράστιους όγκους (>10cm) με χρόνια παραμέληση
- Όγκους με εκτεταμένη νευρική εισβολή
- Ιστολογικά επιθετικούς υποτύπους (basosquamous)
Ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις, η μετάσταση παραμένει εξαιρετικά σπάνια και συχνά αμφισβητείται αν πρόκειται για αληθινό βασικοκυτταρικό ή μεταπλαστικό πλακώδες καρκίνωμα.