Οδηγίες Δοσολογίας και Παρακολούθησης για Ασθενή με Άνοια
Memantine (Mantomed)
Ξεκινήστε με 5 mg μία φορά ημερησίως και αυξάνετε κατά 5 mg κάθε εβδομάδα μέχρι τη μέγιστη δόση των 20 mg/ημέρα (10 mg δύο φορές ημερησίως). 1
Σχήμα τιτλοποίησης:
- Εβδομάδα 1: 5 mg μία φορά ημερησίως
- Εβδομάδα 2: 5 mg δύο φορές ημερησίως (10 mg/ημέρα)
- Εβδομάδα 3: 15 mg/ημέρα (5 mg το πρωί, 10 mg το βράδυ)
- Εβδομάδα 4+: 10 mg δύο φορές ημερησίως (20 mg/ημέρα)
Παρακολούθηση: Ελέγχετε για καταστολή, ναυτία, αστάθεια, υπέρταση, δύσπνοια, και δυσκοιλιότητα σε κάθε αύξηση δόσης 1
Donepezil (Alertan)
Ξεκινήστε με 5 mg μία φορά ημερησίως το βράδυ και αυξήστε στα 10 mg μετά από 4-6 εβδομάδες για ήπια έως μέτρια άνοια. 2
- Για μέτρια έως σοβαρή άνοια: Μπορείτε να αυξήσετε στα 23 mg/ημέρα μετά από τουλάχιστον 3 μήνες στα 10 mg 2
- Σημαντικό: Η δόση των 23 mg δεν πρέπει να κόβεται, να θρυμματίζεται ή να μασιέται 2
- Παρακολούθηση: Ελέγχετε για διάρροια, ναυτία, κεφαλαλγία, και γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες 2
- Προσοχή: Η δόση των 23 mg σχετίζεται με σημαντικά αυξημένη συχνότητα ναυτίας (11.8% έναντι 3% στα 10 mg) 2
Μια πρόσφατη μελέτη 3 έδειξε ότι η ενδιάμεση τιτλοποίηση (π.χ. 15 mg για 4 εβδομάδες ή εναλλαγή 10/23 mg) πριν την αύξηση στα 23 mg μειώνει τις χολινεργικές ανεπιθύμητες ενέργειες, ιδιαίτερα τη ναυτία.
Risperidone → Quetiapine (Seroquel)
Για τη διαχείριση διαταραχών συμπεριφοράς στην άνοια, χρησιμοποιήστε αντιψυχωσικά μόνο όταν τα συμπτώματα είναι σοβαρά, επικίνδυνα ή προκαλούν σημαντική δυσφορία. 4
Risperidone:
- Δόση: 0.5-1.5 mg/ημέρα για διέγερση στην άνοια 5, 6
- Η δόση 1 mg δύο φορές ημερησίως (2 mg/ημέρα συνολικά) που λαμβάνει ο ασθενής είναι εντός του θεραπευτικού εύρους
Quetiapine (εναλλακτική):
- Αρχική δόση: 25 mg δύο φορές ημερησίως 7
- Τιτλοποίηση: Αυξάνετε κατά 25-50 mg/ημέρα κάθε 1-2 ημέρες
- Στόχος δόσης: 50-150 mg/ημέρα για διέγερση στην άνοια 5, 6
- Μέγιστη δόση: 300 mg/ημέρα (σπάνια απαιτείται)
Για ηλικιωμένους ασθενείς, ξεκινήστε με 25 mg/ημέρα και αυξάνετε κατά 25 mg/ημέρα ανάλογα με την ανοχή. 7
Κρίσιμες Οδηγίες για Αντιψυχωσικά:
- Επανεκτιμήστε μετά από 4 εβδομάδες: Εάν δεν υπάρχει κλινικά σημαντική απόκριση, μειώστε σταδιακά και διακόψτε 4
- Προσπαθήστε μείωση δόσης εντός 3-6 μηνών για να προσδιορίσετε την ελάχιστη αποτελεσματική δόση συντήρησης 6
- Προσοχή: Τα αντιψυχωσικά αυξάνουν τον κίνδυνο θνησιμότητας σε ηλικιωμένους με άνοια 4
Citalopram (Cilodral)
Η δόση των 20 mg/ημέρα είναι κατάλληλη για διέγερση στη νόσο Alzheimer. 8
- Αρχική δόση: 10 mg/ημέρα, αυξάνετε στα 20 mg μετά από 1-2 εβδομάδες
- Μέγιστη δόση: 20 mg/ημέρα για ηλικιωμένους (κίνδυνος παράτασης QTc)
- Παρακολούθηση: ΗΚΓ για παράταση QTc, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα
Lorazepam
Χρησιμοποιήστε 0.5 mg κατά περίπτωση για έντονη ανησυχία, αλλά αποφύγετε τακτική χρήση. 9
- Προσοχή: Οι βενζοδιαζεπίνες αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσεων, σύγχυσης και επιδείνωσης της γνωστικής λειτουργίας σε ηλικιωμένους
- Χρήση: Μόνο για οξείες καταστάσεις, όχι χρόνια θεραπεία
- Εναλλακτικές: Εξετάστε βελτιστοποίηση αντικαταθλιπτικών ή σταθεροποιητών διάθεσης για χρόνια ανησυχία
Συνδυασμός Φαρμάκων
Ο συνδυασμός memantine με donepezil είναι αποτελεσματικός και καλά ανεκτός για μέτρια έως σοβαρή άνοια. 10, 11, 12
- Η προσθήκη memantine σε σταθερή θεραπεία με donepezil βελτιώνει τη γνωστική λειτουργία, τις καθημερινές δραστηριότητες και τη συμπεριφορά 10
- Προσοχή με citalopram: Το citalopram είναι ισχυρός αναστολέας CYP450 και μπορεί να αλληλεπιδράσει με αντιψυχωσικά 6
- Αποφύγετε: Συνδυασμό χαμηλής δύναμης συμβατικών αντιψυχωσικών με fluoxetine 6
Αλγόριθμος Παρακολούθησης
- Εβδομαδιαία αξιολόγηση κατά την τιτλοποίηση memantine και donepezil
- Μηνιαία αξιολόγηση μετά την επίτευξη σταθερής δόσης
- Χρησιμοποιήστε ποσοτικά εργαλεία (π.χ. NPI, CIBIC-Plus) για παρακολούθηση συμπεριφοράς 4
- Ηπατικές δοκιμασίες: Βασική γραμμή και περιοδικά με donepezil
- ΗΚΓ: Βασική γραμμή και περιοδικά με citalopram και αντιψυχωσικά
- Αξιολόγηση κινδύνου πτώσεων σε κάθε επίσκεψη
Κοινές Παγίδες
- Μην αυξάνετε το donepezil πολύ γρήγορα: Περιμένετε τουλάχιστον 4-6 εβδομάδες μεταξύ των αυξήσεων δόσης 2
- Μην χρησιμοποιείτε αντιψυχωσικά επ' αόριστον χωρίς επανεκτίμηση: Προσπαθήστε μείωση δόσης εντός 3-6 μηνών 4, 6
- Μην αγνοείτε μη φαρμακολογικές παρεμβάσεις: Αυτές πρέπει να δοκιμαστούν πριν ή παράλληλα με αντιψυχωσικά 4
- Προσοχή με πολυφαρμακία: Ο συνδυασμός citalopram, αντιψυχωσικών και βενζοδιαζεπινών αυξάνει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών