NLPZ nie są specyficznie przeciwwskazane w pierwotnej marskości żółciowej (PBC)
Według najnowszych wytycznych British Society of Gastroenterology/UK-PBC z 2018 roku, nie ma specyficznych przeciwwskazań do stosowania leków w PBC poza ogólną ostrożnością wymaganą przy każdej chorobie wątroby 1.
Kluczowe ustalenia z wytycznych
Wytyczne BSG/UK-PBC jednoznacznie stwierdzają w tabeli często zadawanych pytań klinicznych:
- "Czy jakiekolwiek leki są przeciwwskazane w PBC?" - Odpowiedź ekspercka brzmi: "Podobnie jak w każdej chorobie wątroby, należy zawsze zachować ostrożność w terapii; jednak nie ma specyficznych obaw dotyczących toksyczności leków w PBC per se" 1.
Algorytm podejścia do NLPZ w PBC
1. Ocena stadium choroby
- Wczesne stadium PBC bez marskości: NLPZ można stosować z normalną ostrożnością
- Zaawansowana choroba wątroby/marskość: należy zachować zwiększoną ostrożność ze względu na:
- Ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego (szczególnie przy obecności żylaków przełyku)
- Potencjalne pogorszenie czynności nerek
- Retencję płynów
2. Specyficzne sytuacje wymagające uwagi
- Pacjenci z nadciśnieniem wrotnym powinni unikać NLPZ ze względu na ryzyko krwawienia z żylaków
- Pacjenci z ascytem - NLPZ mogą pogorszyć retencję płynów
- Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek - NLPZ mogą dodatkowo pogorszyć funkcję nerek
Ważne rozróżnienie
Należy odróżnić dwie różne sytuacje kliniczne:
NLPZ w leczeniu kolki żółciowej (nie związane z PBC)
Badania pokazują, że NLPZ są skuteczne w leczeniu kolki żółciowej u pacjentów z kamieniami żółciowymi 2, 3, 4. To jednak dotyczy kamicy żółciowej, a nie PBC.
NLPZ u pacjentów z PBC
PBC jest chorobą dróg żółciowych wewnątrzwątrobowych, nie kamicą. Wytyczne nie wymieniają NLPZ jako przeciwwskazanych specyficznie dla PBC 1.
Praktyczne zalecenia
W praktyce klinicznej:
- U pacjentów z PBC bez marskości: stosuj NLPZ według standardowych wskazań i przeciwwskazań
- U pacjentów z marskością w przebiegu PBC: unikaj NLPZ lub stosuj z dużą ostrożnością, preferując alternatywne metody kontroli bólu (paracetamol w odpowiednich dawkach)
- Zawsze oceniaj: obecność żylaków przełyku, funkcję nerek, obecność ascytu przed przepisaniem NLPZ
Pułapki do uniknięcia
- Nie mylić PBC z kamicą żółciową - to różne jednostki chorobowe
- Nie zakładać automatycznie, że PBC = marskość - wielu pacjentów ma wczesne stadium bez marskości
- Nie stosować NLPZ bezkrytycznie u pacjentów z zaawansowaną chorobą wątroby jakiejkolwiek etiologii, w tym PBC
Wytyczne EASL z 2009 roku 5 oraz nowsze wytyczne BSG/UK-PBC z 2018 roku 1 koncentrują się na diagnostyce i leczeniu samej PBC (kwas ursodeoksycholowy, leczenie nakładania się z AIH), ale nie wymieniają NLPZ jako specyficznie przeciwwskazanych w tej chorobie.