Nie należy zakładać pessara położniczego u pacjentek z krótką szyjką macicy
Według najnowszych wytycznych Society for Maternal-Fetal Medicine z 2024 roku, pessar szyjkowy NIE powinien być stosowany w zapobieganiu porodowi przedwczesnemu u kobiet w ciąży pojedynczej z krótką szyjką macicy (GRADE 1B). 1
Dlaczego pessar nie jest zalecany
Pomimo początkowego zainteresowania pessarem Arabina jako potencjalną alternatywą dla szwu szyjkowego lub progesteronu dopochwowego, aktualne dane z randomizowanych badań klinicznych wykazały sprzeczne wyniki, a najnowsze wytyczne jednoznacznie odradzają jego stosowanie 1.
Kluczowe zalecenia SMFM (2024):
- Ciąża pojedyncza z krótką szyjką: Pessar NIE powinien być zakładany (GRADE 1B) 1
- Ciąża bliźniacza z krótką szyjką: Pessar NIE powinien być stosowany rutynowo poza badaniami klinicznymi (GRADE 1B) 1
Co zamiast pessara?
Dla ciąży pojedynczej z krótką szyjką:
Progesteron dopochwowy jest leczeniem z wyboru:
- Długość szyjki ≤20 mm przed 24 tygodniem: Progesteron dopochwowy jest zdecydowanie zalecany (GRADE 1A) 1
- Długość szyjki 21-25 mm: Progesteron dopochwowy powinien być rozważony na podstawie wspólnej decyzji z pacjentką (GRADE 1B) 1
Czego unikać:
- 17-alfa hydroksyprogesteron kaproinian (17-OHPC) - NIE stosować 1
- Szew szyjkowy u pacjentek bez wywiadu porodu przedwczesnego - NIE zalecany przy krótkiej szyjce 10-25 mm bez rozwarcia 1
Kontekst historyczny
Chociaż pessar Arabina był badany ze względu na niski koszt, łatwość założenia i unikanie ekspozycji na leki lub procedury operacyjne 2, wieloośrodkowe badania randomizowane wykazały sprzeczne wyniki skuteczności. Mechanizm działania (zmiana kąta szyjkowo-macicznego) nie został potwierdzony w badaniach obrazowych 3.
Ważne zastrzeżenia:
- Pessar może powodować zwiększoną wydzielinę pochwową wymagającą oceny medycznej u 15-20% kobiet 2
- Poważne powikłania (np. niedokrwienie szyjki) są rzadkie 2
- Badania nie wykazały korzyści w porównaniu z progesteronem 4
Algorytm postępowania przy krótkiej szyjce
Pomiar długości szyjki: Wykonaj badanie przezpochwowe USG zgodnie ze standardami Perinatal Quality Foundation lub Fetal Medicine Foundation 1
Definicja krótkiej szyjki: ≤25 mm w II trymestrze u pacjentek bez wywiadu porodu przedwczesnego 1
Leczenie w zależności od długości:
- ≤20 mm przed 24 tygodniem: Progesteron dopochwowy (200 mg dziennie)
- 21-25 mm: Rozważ progesteron po rozmowie z pacjentką
- >25 mm: Obserwacja
NIE zakładaj pessara - brak udowodnionej skuteczności 1
Podsumowując: Pytanie o dobór rozmiaru pessara położniczego jest nieaktualne w świetle najnowszych wytycznych - pessar nie powinien być w ogóle stosowany w tej wskazaniu. Progesteron dopochwowy pozostaje leczeniem opartym na dowodach dla pacjentek z krótką szyjką macicy.