Can a single blood pressure measurement of 170/100 mm Hg obtained in the emergency department be used to diagnose chronic arterial hypertension?

Nie, jednorazowy pomiar ciśnienia 170/100 mmHg w oddziale ratunkowym nie wystarcza do rozpoznania przewlekłego nadciśnienia tętniczego

Rozpoznanie nadciśnienia tętniczego wymaga wielokrotnych pomiarów ciśnienia w różnych wizytach lub potwierdzenia za pomocą pomiarów pozagabinowych (domowych lub całodobowych). Jednorazowy pomiar w SOR, nawet jeśli jest podwyższony, może odzwierciedlać stres, ból lub tzw. "efekt białego fartucha" i nie powinien być podstawą do rozpoznania przewlekłego nadciśnienia 1.

Algorytm postępowania diagnostycznego

Wizyta 1 (SOR/Izba Przyjęć)

Przy ciśnieniu 170/100 mmHg należy:

• Wykonać co najmniej 2-3 dodatkowe pomiary podczas tej samej wizyty (odrzucić pierwszy pomiar, uśrednić kolejne dwa) 2
• Wykluczyć stan nagłego zagrożenia nadciśnieniowego (encefalopatia, udar, zawał, obrzęk płuc, rozwarstwienie aorty) 2, 3
• Jeśli brak objawów zagrożenia życia - nie rozpoznawać nadciśnienia, ale zaplanować dalszą diagnostykę

Dalsze postępowanie diagnostyczne

Preferowana ścieżka (najlepsza jakość dowodów):

1. Pomiary pozagabinowe przed wizytą 2 1, 4:
   • Całodobowy monitoring ciśnienia (ABPM) - metoda preferowana
   • Domowe pomiary ciśnienia (HBPM) - jeśli ABPM niedostępny
   • Progi diagnostyczne: ABPM ≥130/80 mmHg (24h) lub ≥135/85 mmHg (czuwanie); HBPM ≥135/85 mmHg

Alternatywna ścieżka (seryjne pomiary gabinetowe):

Rozpoznanie nadciśnienia możliwe przy 2, 5:

• Wizyta 2: Ciśnienie ≥140/90 mmHg u pacjentów z:

  • Uszkodzeniem narządów docelowych
  • Cukrzycą
  • Przewlekłą chorobą nerek (GFR <60 ml/min/1.73m²)

• Wizyta 2: Ciśnienie ≥180/110 mmHg u pozostałych pacjentów (rozpoznanie natychmiastowe)

• Wizyta 3: Średnie ciśnienie ≥160/100 mmHg (uśrednione z wszystkich wizyt)

• Wizyta 4-5: Średnie ciśnienie ≥140/90 mmHg (uśrednione z wszystkich wizyt)

Kluczowe pułapki i ostrzeżenia

Efekt białego fartucha

9-30% pacjentów ma podwyższone ciśnienie tylko w gabinecie lekarskim 1. Badania wykazują, że ryzyko sercowo-naczyniowe u tych osób jest podobne do osób z prawidłowym ciśnieniem, więc nie powinni otrzymywać leczenia farmakologicznego 1.

Wartość predykcyjna pomiarów w SOR

Badania pokazują sprzeczne wyniki:

• Około 50-80% pacjentów z podwyższonym ciśnieniem w SOR ma potwierdzone nadciśnienie przy kontroli 6, 7
• Jednak 58% pacjentów z ciśnieniem ≥140/90 mmHg w SOR nie ma udokumentowanego rozpoznania nadciśnienia 8
• Pomiary w SOR są obarczone błędem z powodu bólu, lęku i nieprzestrzegania standardowej techniki pomiaru 9

Technika pomiaru ma znaczenie

Nawet w SOR należy dążyć do 2, 10:

• Odpoczynku pacjenta przez 5 minut przed pomiarem
• Użycia walidowanego urządzenia z odpowiednią mankietem
• Wykonania co najmniej 2 pomiarów

Zalecenia praktyczne

W przypadku ciśnienia 170/100 mmHg w SOR:

1. Wykluczyć nagłe zagrożenie nadciśnieniowe
2. Wykonać dodatkowe pomiary podczas tej samej wizyty
3. Nie rozpoznawać nadciśnienia na podstawie jednej wizyty
4. Skierować pacjenta do lekarza POZ z zaleceniem:
   • Pomiarów domowych przez 7 dni (rano i wieczorem)
   • Lub całodobowego monitoringu ciśnienia
   • Wizyty kontrolnej w ciągu 1 miesiąca 2, 1

Pomiary pozagabinowe mają lepszą wartość prognostyczną dla zdarzeń sercowo-naczyniowych niż pomiary gabinetowe 1, dlatego powinny być podstawą rozpoznania, gdy to możliwe.