Kiedy przewlekły zespół wieńcowy stanowi przeciwwskazanie do treningu siłowego
Trening siłowy jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z przewlekłym zespołem wieńcowym, którzy mają niestabilną/oporną na leczenie dusznicę bolesną, dekompensowaną niewydolność serca, ciężkie zaburzenia rytmu wysokiego stopnia, lub aktywną chorobę zakrzepowo-zatorową. 1
Bezwzględne przeciwwskazania kardiologiczne
Według najnowszych wytycznych ESC z 2024 roku, ćwiczenia fizyczne (w tym trening siłowy) są bezwzględnie przeciwwskazane w następujących stanach wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego 1:
- Niestabilna lub oporna na leczenie dusznica bolesna (refractory/unstable angina)
- Zaburzenia rytmu wysokiego stopnia (high-grade arrhythmias)
- Dekompensowana niewydolność serca
- Ciężkie poszerzenie aorty (severe aortic dilatation)
- Aktywna choroba zakrzepowo-zatorowa
Przeciwwskazania pozasercowe
Ćwiczenia są również przeciwwskazane w niestabilnych stanach pozasercowych 1:
- Aktywne zakażenie
- Niekontrolowana cukrzyca
- Nowotwór w stadium końcowym
- Zaostrzenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc
Kryteria kwalifikacji do treningu siłowego
Dla pacjentów, którzy nie mają powyższych przeciwwskazań, badania wskazują na następujące kryteria bezpieczeństwa dla włączenia treningu oporowego 2:
- Umiarkowana do dobrej funkcja lewej komory
- Dobra wydolność wysiłkowa (>5-6 MET = 1,4 wat/kg masy ciała)
- Brak objawów dusznicy bolesnej lub obniżenia odcinka ST przy kontynuacji terapii farmakologicznej
- Brak zaburzeń ruchomości ścian podczas wysiłku
- Brak ciężkich komorowych zaburzeń rytmu podczas ćwiczeń
Algorytm kwalifikacji
Oceń stabilność kliniczną: Czy pacjent ma niestabilną dusznicę, dekompensowaną HF, lub ciężkie arytmie? → TAK = PRZECIWWSKAZANIE
Oceń funkcję LV i wydolność: Czy pacjent ma umiarkowaną-dobrą funkcję LV i >5-6 MET? → NIE = PRZECIWWSKAZANIE
Oceń objawy niedokrwienia: Czy występuje dusznica lub depresja ST podczas wysiłku mimo leczenia? → TAK = PRZECIWWSKAZANIE
Oceń stan pozasercowy: Czy są aktywne zakażenia, niekontrolowana cukrzyca, lub inne niestabilne stany? → TAK = PRZECIWWSKAZANIE
Parametry bezpiecznego treningu siłowego
Gdy pacjent jest zakwalifikowany, wytyczne ESC 2024 zalecają 1:
- 1-3 serie po 8-12 powtórzeń
- Intensywność 60-80% maksymalnego obciążenia jednorazowego (1-RM)
- Częstotliwość minimum 2 dni/tydzień
- 8-10 różnych ćwiczeń angażujących główne grupy mięśniowe
Istotne zastrzeżenia
Starsze badania sugerują bardziej konserwatywne podejście z maksymalną intensywnością nie większą niż 60% 1-RM 3, szczególnie u pacjentów z ograniczoną rezerwą sercową. Wytyczne ESC 2024 są bardziej liberalne (60-80%), ale należy rozpoczynać od niższych intensywności i stopniowo zwiększać obciążenie pod nadzorem medycznym.
Kluczowe jest, że trening siłowy powinien być zawsze poprzedzony okresem treningu aerobowego 3 i prowadzony początkowo w programie nadzorowanym medycznie, z okresową oceną i modyfikacją zaleceń treningowych.