From the Guidelines
Hyperlactatemia là tình trạng tăng lactat máu, được gây ra bởi sự mất cân bằng giữa sản xuất và thanh thải lactat trong cơ thể. Các nguyên nhân gây tăng lactat máu bao gồm:
- Tình trạng thiếu oxy mô (type A), nơi cung cấp oxy không đủ dẫn đến chuyển hóa anaerobic, như trong sốc, thiếu máu nặng, ngừng tim và suy hô hấp.
- Tình trạng không thiếu oxy mô (type B), bao gồm các nguyên nhân như rối loạn chức năng gan (giảm thanh thải lactat), một số loại thuốc (metformin, nucleoside reverse transcriptase inhibitors, propofol, epinephrine, beta-agonists), co giật, ung thư, thiếu thiamine và ketoacidosis tiểu đường.
- Sốc nhiễm khuẩn gây tăng lactat máu thông qua cả hai cơ chế - thiếu máu cục bộ mô và các chất trung gian viêm làm thay đổi chuyển hóa tế bào.
- Tập thể dục quá mức có thể tạm thời làm tăng mức lactat do tăng chuyển hóa cơ bắp.
- Một số rối loạn di truyền về chuyển hóa như thiếu hụt pyruvate dehydrogenase cũng có thể dẫn đến tăng lactat máu mạn tính. Khi đánh giá một bệnh nhân có mức lactat tăng, điều quan trọng là phải xem xét cả bối cảnh lâm sàng và các yếu tố đóng góp tiềm năng, vì điều trị phụ thuộc vào việc giải quyết nguyên nhân cơ bản chứ không phải mức lactat itself 1.
From the FDA Drug Label
Các trường hợp tăng axit lactic có liên quan đến metformin, bao gồm cả các trường hợp tử vong, đã được báo cáo sau khi thuốc được đưa ra thị trường. Những trường hợp này có khởi phát tinh vi và được kèm theo các triệu chứng không đặc hiệu như mệt mỏi, đau cơ, đau bụng, khó thở, hoặc tăng buồn ngủ; tuy nhiên, hạ huyết áp và nhịp tim chậm có thể xảy ra với axit lactic nặng. Axit lactic có liên quan đến metformin được đặc trưng bởi nồng độ lactate trong máu cao (> 5 mmol / L), axit hóa khoảng anion (không có bằng chứng về ketonuria hoặc ketonemia), và tăng tỷ lệ lactate: pyruvate; nồng độ metformin trong huyết tương thường > 5 mcg / mL. Metformin làm giảm hấp thu lactate của gan, làm tăng nồng độ lactate trong máu, có thể làm tăng nguy cơ axit lactic, đặc biệt là ở những bệnh nhân có nguy cơ. Nếu nghi ngờ axit lactic có liên quan đến metformin, nên thực hiện các biện pháp hỗ trợ chung ngay lập tức trong môi trường bệnh viện, cùng với việc ngừng sử dụng metformin hydrochloride tablets ngay lập tức.
Các nguyên nhân gây tăng lactat máu bao gồm:
- Thiểu năng thận: Tăng nguy cơ tích tụ metformin và axit lactic
- Tương tác thuốc: Sử dụng metformin cùng với các thuốc khác có thể làm tăng nguy cơ axit lactic
- Tuổi 65 hoặc lớn hơn: Nguy cơ axit lactic tăng theo tuổi
- Nghiên cứu hình ảnh với chất cản quang: Sử dụng metformin cùng với chất cản quang có thể làm tăng nguy cơ axit lactic
- Phẫu thuật và các thủ tục khác: Nguy cơ mất nước và giảm huyết áp có thể làm tăng nguy cơ axit lactic
- Tình trạng thiếu oxy: Các tình trạng như suy tim, nhồi máu cơ tim, nhiễm trùng máu có thể làm tăng nguy cơ axit lactic
- Uống rượu quá mức: Rượu có thể làm tăng tác dụng của metformin trên chuyển hóa lactate
- Thiểu năng gan: Bệnh nhân có thiểu năng gan có thể có nguy cơ cao hơn đối với axit lactic có liên quan đến metformin 2 2
From the Research
Nguyên nhân tăng lactat máu
Các nguyên nhân tăng lactat máu bao gồm:
- Thiếu oxy mô (tissue hypoxia) do giảm perfusion, dẫn đến tăng sản xuất lactat 3, 4
- Tăng sản xuất lactat do tăng hoạt động của Na+-K+ pump trong cơ vân, liên quan đến hoạt động của epinephrine 5
- Giảm khả năng sử dụng lactat của cơ thể 3
- Các nguyên nhân khác như sốc nhiễm khuẩn (septic shock), sốc tim (cardiogenic shock) 6, 4, 7
Các tình trạng lâm sàng liên quan
Các tình trạng lâm sàng liên quan đến tăng lactat máu bao gồm:
- Sốc nhiễm khuẩn (septic shock) 6, 4, 7
- Sốc tim (cardiogenic shock) 6, 4
- Bệnh nặng, cần chăm sóc tích cực 6, 7
- Tử vong 4, 7
Các yếu tố dự đoán
Các yếu tố dự đoán tăng lactat máu bao gồm: