What is adrenal crisis?

Medical Advisory BoardAll articles are reviewed for accuracy by our Medical Advisory Board
Educational purpose only • Exercise caution as content is pending human review
Article Review Status
Submitted
Under Review
Approved

Last updated: November 17, 2026 • View editorial policy

Have a follow-up question?

Our Medical A.I. is used by practicing medical doctors at top research institutions around the world. Ask any follow up question and get world-class guideline-backed answers instantly.

Τι είναι η επινεφριδιακή κρίση;

Η επινεφριδιακή κρίση είναι μια απειλητική για τη ζωή επείγουσα κατάσταση που χαρακτηρίζεται από την ανικανότητα του φλοιού των επινεφριδίων να παράγει επαρκή κορτιζόλη για να ανταποκριθεί σε στρεσογόνους παράγοντες, οδηγώντας σε απώλεια όγκου, αγγειοπληγία, υπόταση και—αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα—σε σοκ και θάνατο 1.

Παθοφυσιολογία

Η επινεφριδιακή κρίση προκύπτει όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε φυσιολογικά στρεσογόνα ερεθίσματα λόγω ανεπάρκειας κορτικοστεροειδών. Η παθοφυσιολογία είναι πολύπλοκη και δεν κατανοείται πλήρως, αλλά πάντα χαρακτηρίζεται από απώλεια όγκου και αγγειοπληγία 1. Αυτό οδηγεί σε υπόταση που είναι τυπικά ανθεκτική σε ινότροπα και υγρά αν δεν αναγνωριστεί και δεν αντιμετωπιστεί άμεσα με παρεντερικά κορτικοστεροειδή 1.

Κλινική Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται σε κλινικά κριτήρια και η θεραπεία πρέπει να προηγείται της διαγνωστικής διερεύνησης 1:

Απαραίτητα Κριτήρια:

  • Υπόταση ή υποβολαιμικό σοκ ΣΥΝ τουλάχιστον ένα από τα παρακάτω 1:
    • Ναυτία ή έμετος
    • Σοβαρή κόπωση
    • Πυρετός
    • Διαταραγμένη συνείδηση (λήθαργος, σύγχυση, υπνηλία, κατάρρευση, παραλήρημα, κώμα, σπασμοί)

Χαρακτηριστικά Γνωρίσματα:

  • Το σοκ είναι δυσανάλογο σε σχέση με τη σοβαρότητα του προκλητικού παράγοντα 1
  • Το σοκ είναι ανθεκτικό σε ινότροπα και υγρά χωρίς κορτικοστεροειδή 1

Προκλητικοί Παράγοντες

Κοινοί σε όλους τους ασθενείς με επινεφριδιακή ανεπάρκεια 1:

  • Λοιμώξεις (γαστρεντερικές, ουροποιητικές, αναπνευστικές, σήψη)—αποτελούν το 32-65% των κρίσεων 2, 3
  • Οξεία νόσος με πυρετό
  • Φυσικό τραύμα
  • Χειρουργικές επεμβάσεις ή διαδικασίες με αναισθησία
  • Έντονο στρες και πόνος
  • Έντονη σωματική άσκηση

Ειδικοί για ασθενείς που λαμβάνουν κορτικοστεροειδή 1:

  • Απότομη διακοπή κορτικοστεροειδών σε μακροχρόνια θεραπεία
  • Μείωση δόσης κάτω από φυσιολογικά επίπεδα
  • Αλλαγή τύπου ή δόσης εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών
  • Έναρξη ισχυρών επαγωγέων CYP3A4 (καρβαμαζεπίνη, φαινυτοΐνη, ριφαμπικίνη, κ.ά.)

Παράγοντες Κινδύνου

Οι ασθενείς με υψηλότερο κίνδυνο περιλαμβάνουν 1:

  • Ιστορικό προηγούμενων επινεφριδιακών κρίσεων
  • Ηλικία >65 ετών
  • Εφηβεία και μετάβαση από παιδιατρική σε ενήλικη φροντίδα
  • Υψηλό φορτίο συννοσηρότητας
  • Πολλαπλές αυτοάνοσες παθήσεις 3

Επιδημιολογία

Η επίπτωση της επινεφριδιακής κρίσης είναι 6-10,5 επεισόδια ανά 100 ασθενο-έτη 4, 3. Παρά τη διαθέσιμη θεραπεία, η θνησιμότητα παραμένει σημαντική με 0,5 θανάτους ανά 100 ασθενο-έτη 5. Η κρίση μπορεί να συμβεί όχι μόνο σε ασθενείς που λαμβάνουν από του στόματος κορτικοστεροειδή, αλλά και σε αυτούς που χρησιμοποιούν εισπνεόμενα, τοπικά ή ενδοαρθρικά σκευάσματα 1.

Άμεση Θεραπεία

Η θεραπεία πρέπει να ξεκινά ΑΜΕΣΑ με την υποψία—δεν απαιτείται επιβεβαίωση με εργαστηριακές εξετάσεις 1:

Πρωτόκολλο Επείγουσας Θεραπείας:

  1. Υδροκορτιζόνη 100 mg ενδοφλεβίως ή ενδομυϊκώς ΑΜΕΣΑ 1, 2
  2. Ταχεία αναπλήρωση όγκου με φυσιολογικό ορό 0,9%—1 λίτρο την πρώτη ώρα 2, 6
  3. Συνέχιση με υδροκορτιζόνη 200 mg/24ωρο σε συνεχή έγχυση ή 50 mg κάθε 6 ώρες 2, 6
  4. Αντιμετώπιση προκλητικών παραγόντων (π.χ. λοιμώξεις, τραύμα) 1

Σημαντικές Παρατηρήσεις:

  • Η βραχυπρόθεσμη χορήγηση υψηλών δόσεων κορτικοστεροειδών είναι ασφαλής—η θεραπεία πρέπει να ξεκινά ακόμα και αν η διάγνωση τελικά αποκλειστεί 1
  • Αν δεν υπάρχει φλεβική προσπέλαση, χορηγήστε ενδομυϊκώς χωρίς καθυστέρηση 7
  • Η μεταλλοκορτικοειδής αντικατάσταση επανεκκινείται όταν η δόση υδροκορτιζόνης μειωθεί <50 mg/ημέρα 6

Κοινές Παγίδες

  1. Καθυστέρηση θεραπείας: Η αναμονή εργαστηριακής επιβεβαίωσης μπορεί να είναι θανατηφόρος—θεραπεύστε με βάση την κλινική υποψία 1

  2. Υποδοσολογία: Η υποδοσολογία κορτικοστεροειδών είναι πιο επικίνδυνη από την προσωρινή υπερδοσολογία 2

  3. Παραβλέψη μη-από-στόματος κορτικοστεροειδών: Ακόμα και εισπνεόμενα ή τοπικά κορτικοστεροειδή μπορούν να προκαλέσουν καταστολή του άξονα και κρίση 1

  4. Περίοδος μετά τη διακοπή: Η επινεφριδιακή κρίση μπορεί να εμφανιστεί εβδομάδες έως μήνες μετά τη διακοπή μακροχρόνιας θεραπείας με κορτικοστεροειδή 1

  5. Αντίσταση σε συμβατική θεραπεία: Το σοκ που δεν ανταποκρίνεται σε υγρά και ινότροπα πρέπει να εγείρει υποψία επινεφριδιακής κρίσης 1

Professional Medical Disclaimer

This information is intended for healthcare professionals. Any medical decision-making should rely on clinical judgment and independently verified information. The content provided herein does not replace professional discretion and should be considered supplementary to established clinical guidelines. Healthcare providers should verify all information against primary literature and current practice standards before application in patient care. Dr.Oracle assumes no liability for clinical decisions based on this content.