Η Κλίμακα PANAS: Τι Μετρά και Βαθμολογία
Η κλίμακα PANAS (Positive and Negative Affect Schedule) μετρά δύο ανεξάρτητες διαστάσεις συναισθήματος - το θετικό συναίσθημα (Positive Affect - PA) και το αρνητικό συναίσθημα (Negative Affect - NA) - με κάθε υποκλίμακα να περιλαμβάνει 10 στοιχεία και να βαθμολογείται από 10 έως 50 πόντους. 1
Τι Μετρά η PANAS
Η κλίμακα αξιολογεί δύο βασικές διαστάσεις:
Θετικό Συναίσθημα (PA)
- Μετρά την έκταση στην οποία ένα άτομο αισθάνεται ενθουσιασμό, ενεργητικότητα και εγρήγορση
- Περιλαμβάνει 10 στοιχεία που αξιολογούν θετικές συναισθηματικές καταστάσεις
- Υψηλά επίπεδα PA αντικατοπτρίζουν υψηλή ενέργεια, πλήρη συγκέντρωση και ευχάριστη δέσμευση
Αρνητικό Συναίσθημα (NA)
- Μετρά υποκειμενική δυσφορία και δυσάρεστη δέσμευση
- Περιλαμβάνει 10 στοιχεία που αξιολογούν αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις
- Υψηλά επίπεδα NA περιλαμβάνουν διάφορες αρνητικές διαθέσεις όπως θυμό, περιφρόνηση, αηδία, ενοχή, φόβο και νευρικότητα 1
Σύστημα Βαθμολογίας
Εύρος Βαθμολογίας
- Κάθε υποκλίμακα (PA και NA): 10-50 πόντοι
- Κάθε στοιχείο βαθμολογείται σε κλίμακα Likert 5 σημείων (συνήθως 1-5)
- Η συνολική βαθμολογία για κάθε υποκλίμακα υπολογίζεται αθροίζοντας τις απαντήσεις των 10 στοιχείων 1, 2
Ερμηνεία Βαθμολογίας
- Υψηλότερες βαθμολογίες PA: Υποδηλώνουν μεγαλύτερα επίπεδα θετικού συναισθήματος
- Υψηλότερες βαθμολογίες NA: Υποδηλώνουν μεγαλύτερα επίπεδα αρνητικού συναισθήματος
- Οι δύο κλίμακες είναι σε μεγάλο βαθμό μη συσχετισμένες, επιτρέποντας ανεξάρτητη αξιολόγηση 1, 3
Ψυχομετρικές Ιδιότητες
Η PANAS έχει επιδείξει:
- Εξαιρετική εσωτερική συνέπεια: Cronbach's alpha 0.84-0.89 για PA και 0.83-0.90 για NA 4, 3, 5
- Καλή σταθερότητα: Αξιόπιστη σε διάστημα 2 μηνών 1
- Δομική εγκυρότητα: Η δομή δύο ανεξάρτητων παραγόντων επιβεβαιώνεται σταθερά σε διαφορετικούς πληθυσμούς 2, 3, 5, 6, 7
Κλινική Εφαρμογή
Η PANAS χρησιμοποιείται ευρέως σε:
- Αξιολόγηση συναισθηματικών διαταραχών (κατάθλιψη, άγχος) 3, 5
- Έρευνα ψυχικής υγείας
- Παρακολούθηση θεραπευτικής προόδου - η κλίμακα έχει επιδείξει ευαισθησία στην αλλαγή 5
Σημαντική Παρατήρηση
Σε ορισμένες πολιτισμικές προσαρμογές, μεμονωμένα στοιχεία μπορεί να απαιτούν αφαίρεση ή τροποποίηση λόγω πολιτισμικής επαναερμηνείας (π.χ., το στοιχείο "Alert" στην ισπανική έκδοση) 6. Η ελληνική έκδοση θα πρέπει να έχει υποστεί κατάλληλη πολιτισμική προσαρμογή και επικύρωση.