Opis limfadenektomii szyjnej prawostronnej
Limfadenektomia szyjna prawostronna to procedura chirurgiczna polegająca na usunięciu węzłów chłonnych szyi po stronie prawej, klasyfikowana współcześnie jako kompleksowa (comprehensive) lub selektywna (selective), w zależności od zaawansowania choroby nowotworowej.
Klasyfikacja współczesna
Według wytycznych NCCN, limfadenektomie szyjne dzieli się na 1:
Kompleksowa limfadenektomia szyjna - usuwa wszystkie grupy węzłów chłonnych, które byłyby włączone w klasyczną radykalną limfadenektomię szyjną. Zachowanie mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego, żyły szyjnej wewnętrznej lub nerwu dodatkowego rdzeniowego nie zmienia klasyfikacji jako kompleksowa.
Selektywna limfadenektomia szyjna - opracowana na podstawie typowych dróg szerzenia się nowotworów głowy i szyi do regionalnych węzłów chłonnych.
Wskazania według zaawansowania
Choroba N3
Kompleksowa limfadenektomia szyjna jest zalecana w przypadku choroby N3 1.
Choroba N0
Selektywna limfadenektomia szyjna jest zalecana w przypadku braku klinicznego zajęcia węzłów (N0). Pacjenci z rakiem płaskonabłonkowym głowy i szyi bez klinicznego zajęcia węzłów rzadko prezentują przerzuty węzłowe poza zakresem odpowiedniej selektywnej limfadenektomii (<10% przypadków) 1.
Choroba N1-N2
Pacjenci z przerzutami do węzłów szyjnych, którzy przechodzą operacje o intencji terapeutycznej, są generalnie leczeni kompleksowymi limfadenektomiami szyjnymi, ponieważ często mają chorobę poza granicami selektywnych limfadenektomii 1.
Zakres anatomiczny procedury prawostronnej
Granice anatomiczne obejmują 2:
- Górna granica: dolny brzeg żuchwy
- Dolna granica: obojczyk
- Przednia granica: linia środkowa
- Tylna granica: przedni brzeg mięśnia czworobocznego
Struktury anatomiczne w standardowej radykalnej limfadenektomii
Preparat zawiera 2:
- Mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy (SCM)
- Żyła szyjna wewnętrzna (IJV)
- Nerw dodatkowy rdzeniowy (CN XI)
- Tkanka limfatyczna obejmująca poziomy I-V
Modyfikowana limfadenektomia radykalna (MRND)
Zachowuje struktury nielimfatyczne (IJV i CN XI), gdy nie są jawnie zajęte przez chorobę, aby zminimalizować zachorowalność funkcjonalną bez kompromitowania skuteczności onkologicznej 2.
Kluczowe struktury do zachowania
Podczas procedury prawostronnej należy precyzyjnie identyfikować i chronić 2:
- Nerw brzeżny żuchwy (gałąź nerwu twarzowego)
- Nerw błędny (CN X)
- Nerw przeponowy
- Prawy nerw krtaniowy wsteczny - szczególnie istotny po stronie prawej
Selektywna limfadenektomia dla raka krtani
Dla przerzutów z krtani, selektywna limfadenektomia powinna obejmować węzły na poziomach II-IV, a poziom VI gdy jest to odpowiednie. Elektywne wycięcie poziomu VI jest często uważane za odpowiednie w przypadku nowotworów krtani podgłośniowej 1.
Decyzja o jednostronnej vs obustronnej limfadenektomii
Określenie, czy potrzebna jest jednostronna czy obustronna limfadenektomia, zależy od 1:
- Grubości guza
- Rozległości guza
- Lokalizacji guza
Obustronna limfadenektomia jest zalecana dla guzów zlokalizowanych na lub blisko linii środkowej i/lub dla lokalizacji guza z obustronnym drenażem.
Główna rola w wytycznych NCCN
Główną rolą selektywnych limfadenektomii szyjnych jest określenie, którzy pacjenci kwalifikują się do możliwej adiuwantowej chemioterapii/radioterapii lub adiuwantowej radioterapii 1.
Technika chirurgiczna - kluczowe aspekty
Zastosowana technika chirurgiczna ma znaczący wpływ na wydajność węzłową. Odpowiednia koncepcja chirurgiczna osiąga maksymalną korzyść onkologiczną przy minimalnej zachorowalności chirurgicznej z zoptymalizowanymi wskazaniami do leczenia adiuwantowego 3.
Modyfikacja z przecięciem SCM
W przypadku limfadenektomii zachowawczej (głównie w raku tarczycy), technika niskiego przecięcia i następczego zszycia mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego zapewnia 4:
- Doskonałą ekspozycję
- Doskonałą wizualizację struktur do zachowania
- Bardzo niewielkie następstwa funkcjonalne
- Doskonałe rezultaty kosmetyczne
Główne powikłania
Dwa główne powikłania limfadenektomii szyjnej to 5:
- Porażenie nerwu krtaniowego dolnego (nerwu krtaniowego wstecznego)
- Hipoparatyreoidyzm (szczególnie gdy łączona z tyreoidektomią)
Dodatkowe powikłania obejmują 2:
- Przeciek chłonki (<5% w doświadczonych rękach)
- Duży krwiak (<5%)
Uwagi kliniczne
Limfadenektomia kompartmentu powinna być kompletna, ponieważ reoperacje prowadzą do znacznej zachorowalności 5. Należy unikać częściowego usuwania węzłów, które może prowadzić do konieczności ponownej interwencji z wyższym ryzykiem uszkodzenia nerwów i innych struktur.