Ενδείξεις Χορήγησης Ακεταζολαμίδης
Η ακεταζολαμίδη χορηγείται κυρίως για την κεντρική υπνική άπνοια (πρωτοπαθή, λόγω καρδιακής ανεπάρκειας, φαρμάκων, μεγάλου υψομέτρου), την ιδιοπαθή ενδοκράνια υπέρταση, και ως συμπληρωματικό διουρητικό στην οξεία αποσυμπενσαρισμένη καρδιακή ανεπάρκεια με αντίσταση στα διουρητικά. 1
Κύριες Ενδείξεις με Βάση τις Κατευθυντήριες Οδηγίες
1. Κεντρική Υπνική Άπνοια (CSA)
Η AASM (2025) συνιστά την ακεταζολαμίδη για 1:
- Πρωτοπαθή CSA
- CSA λόγω καρδιακής ανεπάρκειας
- CSA λόγω φαρμάκων ή ουσιών
- Treatment-emergent CSA (που προκαλείται από θεραπεία)
- CSA λόγω ιατρικής κατάστασης
- CSA λόγω μεγάλου υψομέτρου (>2,500 m)
Δοσολογία: 250-1,000 mg ημερησίως, με συνήθη δόση 250 mg για υψόμετρο 1. Η θεραπεία βελτιώνει σημαντικά τον δείκτη άπνοιας-υπόπνοιας (AHI) και την υπνηλία, αν και δεν βελτιώνει καρδιαγγειακές παραμέτρους 1.
Σημαντική Προειδοποίηση: Στην CSA λόγω καρδιακής ανεπάρκειας ή υψομέτρου, η ακεταζολαμίδη μπορεί να διαταράξει την ισορροπία οξέων-βάσεων και ηλεκτρολυτών, προκαλώντας αρρυθμίες. Απαιτείται έλεγχος ηλεκτρολυτών μετά από 2-4 εβδομάδες θεραπείας 1.
2. Ιδιοπαθής Ενδοκράνια Υπέρταση (IIH)
Η οδηγία του 2018 για την IIH υποστηρίζει τη χρήση ακεταζολαμίδης 2:
- Δοσολογία: Έναρξη με 250-500 mg δύο φορές ημερησίως, με σταδιακή αύξηση
- Μέγιστη δόση: 4 g ημερησίως (44% των ασθενών στη μελέτη IIHTT ανέχθηκαν 4 g/ημέρα, η πλειοψηφία ανέχθηκε 1 g/ημέρα)
- Σημείωση: Η ακεταζολαμίδη δεν έχει αποδειχθεί αποτελεσματική για τη θεραπεία του πονοκεφάλου μόνο στην IIH 2
Ανεπιθύμητες Ενέργειες: Διάρροια, δυσγευσία, κόπωση, ναυτία, παραισθησίες, εμβοΐσματα, έμετος, κατάθλιψη, σπάνια νεφρολιθίαση 2.
Αβεβαιότητα: Δεν υπάρχει συναίνεση μεταξύ όλων των κλινικών ιατρών στο Ηνωμένο Βασίλειο για τη συνταγογράφηση ακεταζολαμίδης στην IIH λόγω περιορισμένων αποδείξεων 2.
3. Οξεία Αποσυμπενσαρισμένη Καρδιακή Ανεπάρκεια με Αντίσταση στα Διουρητικά
Πρόσφατες μελέτες (2025-2026) δείχνουν ότι η ακεταζολαμίδη ως συμπληρωματική θεραπεία 3, 4, 5:
- Βελτιώνει τη διουρητική αποτελεσματικότητα και μειώνει την υπερφόρτωση όγκου
- Προάγει τη νατριούρηση: Μέση διαφορά 56.98 mmol (95% CI: 27.7-86.2) 3
- Μειώνει τα επίπεδα Pro-BNP-NT 3
- Δοσολογία: 500 mg IV ημερησίως για 3 ημέρες (με βάση τη μελέτη ADVOR) 4
Μηχανισμός: Αναστέλλει την επαναρρόφηση διττανθρακικών, νερού και νατρίου στο εγγύς σωληνάριο 3, 5.
4. Άλλες Ενδείξεις (Λιγότερο Τεκμηριωμένες)
- Οξύ γλαύκωμα κλειστής γωνίας (μειώνει την ενδοφθάλμια πίεση)
- Μεταβολική αλκάλωση από διουρητικά 8
- Απογαλακτισμός από μηχανικό αερισμό σε ΧΑΠ (με προσοχή) 9
- Υδροκέφαλος (ως βοηθητική θεραπεία, όχι πρώτης γραμμής) 10
- Πρόληψη τοξικότητας από μεθοτρεξάτη υψηλής δόσης 7
Αντενδείξεις 11
Απόλυτες:
- Υπερευαισθησία σε ακεταζολαμίδη ή σουλφοναμίδες
- Χαμηλά επίπεδα νατρίου/καλίου
- Σημαντική νεφρική ή ηπατική νόσος
- Ανεπάρκεια επινεφριδίων
- Υπερχλωραιμική οξέωση
- Κίρρωση (κίνδυνος ηπατικής εγκεφαλοπάθειας)
- Χρόνιο γλαύκωμα κλειστής γωνίας (μακροχρόνια χρήση)
Κλινικές Παγίδες
- Μην χορηγείτε σε ασθενείς με κίρρωση - υψηλός κίνδυνος ηπατικής εγκεφαλοπάθειας 11
- Παρακολουθήστε ηλεκτρολύτες στην καρδιακή ανεπάρκεια και CSA (κίνδυνος υποκαλιαιμίας και αρρυθμιών) 1
- Προσαρμόστε τη δόση στη νεφρική ανεπάρκεια: Μη χορηγείτε συχνότερα από κάθε 12 ώρες αν CrCl <50 mL/min 7
- Η ακεταζολαμίδη δεν θεραπεύει τον πονοκέφαλο στην IIH 2
- Στο υψόμετρο: Η CSA είναι συχνά παροδική και δεν απαιτεί πάντα θεραπεία 1
Προφίλ Ασφάλειας
Η ακεταζολαμίδη είναι γενικά ασφαλής με σωστή επιλογή ασθενών 6. Οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι σπάνιες. Οι συνήθεις παρενέργειες (παραισθησίες, μεταλλική γεύση, αυξημένη διούρηση) θεωρούνται ασήμαντες 1.