Periferik Arter Hastalığı (PAH) - İntermittan Klodikasyo
Bu hasta büyük olasılıkla periferik arter hastalığına (PAH) bağlı intermittan klodikasyo yaşıyor ve acil tanı ile tedavi gerektirir. 100 metre yürüyüşten sonra bacak ağrısı ve dinlenme ile rahatlama, sigara kullanımı ile birlikte klasik PAH bulgularıdır 1, 2.
Tanısal Değerlendirme
Klinik Özellikler
Hastanın semptomları Fontaine Evre IIb ile uyumludur (200 metreden kısa mesafede klodikasyo) 2. Klasik klodikasyo özellikleri:
- Egzersizle ortaya çıkan kas ağrısı (genellikle kramp tarzında)
- Sadece kas kullanımı sırasında gelişen ağrı
- Dinlenme ile 10 dakika içinde kaybolan ağrı 1
Fizik Muayene Bulguları
Aşağıdaki bulgular aranmalıdır 3:
- Femoral, popliteal, dorsalis pedis ve posterior tibial nabızların palpasyonu (0=yok, 1=azalmış, 2=normal, 3=sıçrayıcı olarak kaydedilmeli)
- Femoral arterlerde üfürüm varlığı
- Ayaklarda renk değişikliği, sıcaklık farkı, cilt bütünlüğü
- İleri PAH bulguları: distal kıl kaybı, trofik cilt değişiklikleri, hipertrofik tırnaklar
Tanı Testi
Ankle-Brachial Index (ABI) ölçümü tanıyı doğrulamak için zorunludur 1, 4:
- ABI ≤0.90 = PAH tanısını doğrular
- ABI 0.91-0.99 = Sınırda hastalık
- ABI >1.40 = Sıkıştırılamayan damarlar (diyabet/böbrek hastalığında), alternatif testler gerekir
- Normal ABI ile yüksek klinik şüphe varsa egzersiz ABI yapılmalıdır 5
ABI ölçümünü takiben alt ekstremite Doppler ultrason ile aterosklerozun yeri ve yaygınlığı değerlendirilmelidir 2.
Ayırıcı Tanı
PAH dışında değerlendirilmesi gereken diğer nedenler 1:
Kas-İskelet Sistemi:
- Lomber spinal stenoz
- Kalça veya diz artriti
- Kronik eforla kompartman sendromu
Vasküler (PAH dışı):
- Venöz yetmezlik
- Popliteal tuzak sendromu
Tedavi Yaklaşımı
Zorunlu Medikal Tedavi (Kardiyovasküler Risk Azaltma İçin)
Bu tedaviler semptom kontrolünden bağımsız olarak başlanmalıdır 2, 3:
- Sigara bırakma - En güçlü risk faktörü, PAH riskini 2-6 kat artırır 3
- Antiplatelet tedavi - Klopidogrel tercih edilir 5
- Yüksek doz statin - Lipid düşürücü tedavi 2
- Kan basıncı kontrolü - Mevcut ulusal kılavuzlara göre 3
- Diyabet yönetimi (varsa) - GLP-1 agonistleri ve SGLT-2 inhibitörleri tercih edilir 5
Semptomatik Tedavi
- Yapılandırılmış egzersiz programı - İlk basamak tedavi 2
- Silostazol - Klodikasyo semptomları için kullanılabilir 2
- Pentoksifilin - Alternatif ajan 2
Revaskülarizasyon Endikasyonları
Aşağıdaki durumlarda revaskülarizasyon değerlendirilmelidir 2:
- Optimal medikal tedavi ve egzersiz programına rağmen fonksiyonu kısıtlayan klodikasyo devam ediyorsa
- Kritik ekstremite iskemisi gelişirse (istirahat ağrısı, ülser, gangren)
- Akut ekstremite iskemisi (acil değerlendirme gerekir) 5
Önemli Uyarılar
Kritik nokta: PAH olan hastaların %75'i kardiyovasküler olaylardan ölür 6. Bu nedenle semptomatik tedavi (silostazol) asla sekonder koruyucu tedavinin (antiplatelet, statin) yerine geçmemelidir 7.
Yaygın hata: Sadece %5-10 hasta klasik klodikasyo ile başvurur 1. Atipik bacak ağrısı veya asemptomatik hastalar da PAH açısından değerlendirilmelidir.
Prognostik bilgi: 5 yıllık takipte PAH hastalarının %25-35'i miyokard enfarktüsü veya inme geçirir, %25'i kardiyovasküler nedenlerle ölür 8.
Bu hasta için acil ABI ölçümü, kardiyovasküler risk faktörlerinin agresif kontrolü ve yapılandırılmış egzersiz programı başlanmalıdır 1, 2, 5.