Kemik İliği Transplantasyonu Sonrası Febril Nötropenide Antibiyotik Tedavisi
Kemik iliği transplantasyonu sonrası gelişen febril nötropenide yüksek riskli hastalarda piperasilin-tazobaktam monoterapisi veya meropenem monoterapisi birinci tercih olarak önerilmektedir. 1
Risk Değerlendirmesi ve Sınıflandırma
Febril nötropenik hastalar risk durumuna göre sınıflandırılmalıdır:
Yüksek Risk Kriterleri:
- Uzun süreli (>7 gün) ve derin nötropeni (ANC <100 hücre/mm³)
- Önemli komorbid durumlar (hipotansiyon, pnömoni, yeni başlayan karın ağrısı veya nörolojik değişiklikler)
- Kemik iliği transplantasyonu yapılmış hastalar genellikle yüksek risk grubunda değerlendirilir
Düşük Risk Kriterleri:
- Kısa süreli (<7 gün) nötropeni beklentisi
- Az sayıda veya hiç komorbidite olmaması
Antibiyotik Tedavi Algoritması
1. Yüksek Riskli Hastalar (Kemik İliği Transplantasyonu Sonrası)
Birinci Seçenek:
Klinik durumun kötüleşmesi, hipotansiyon veya pnömoni varlığında eklenecek ajanlar:
2. Düşük Riskli Hastalar
- Oral Tedavi:
Özel Durumlar ve Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
Penisilin Alerjisi Olan Hastalar
- Ürtiker veya bronkospazm gibi ani tip aşırı duyarlılık reaksiyonu öyküsü olan hastalarda:
- Siprofloksasin + klindamisin kombinasyonu
- VEYA Aztreonam + vankomisin kombinasyonu 1
Dirençli Organizma Riski Olan Hastalar
- Önceden MRSA, VRE veya ESBL üreten bakteri enfeksiyonu/kolonizasyonu olan hastalarda veya bu organizmaların yüksek oranda endemik olduğu hastanelerde tedavi modifikasyonu düşünülmelidir 1
Persistan Ateş Durumu
- Hastanın durumu stabilse ve başka bir enfeksiyon odağı tanımlanmamışsa, 48-72 saat içinde ampirik antibiyotik rejiminde değişiklik genellikle gerekmez 1
- 4-7 gün süren ateş durumunda ve nötropeni süresinin >7 gün olması bekleniyorsa, ampirik antifungal tedavi düşünülmelidir (ekinokandinler, vorikonazol veya amfoterisin B) 1
Tedavi Süresi ve İzlem
- Ateş düştükten ve hastanın klinik durumu iyileştikten sonra, nötropeni düzelene kadar antibiyotik tedavisine devam edilmelidir
- Kan kültürlerinde üreme saptanırsa, antibiyotik duyarlılığına göre tedavi modifiye edilmelidir 1
- Vankomisin başlandıysa ve 48-72 saat içinde gram pozitif enfeksiyon kanıtı yoksa, maliyet ve toksisite riskini azaltmak için kesilmesi düşünülebilir 1
Maliyet Etkinlik ve Güvenlik
Piperasilin-tazobaktam, kemik iliği transplantasyonu sonrası febril nötropeni tedavisinde güvenli, etkili ve maliyet etkin bir monoterapi seçeneğidir 2, 3. Çalışmalar, piperasilin-tazobaktam monoterapisinin, seftazidim + amikasin gibi ikili antibiyotik tedavileri kadar etkili olduğunu göstermiştir 2, 4.
Kemik iliği transplantasyonu sonrası febril nötropeni yönetiminde, hastanın risk faktörleri, klinik durumu ve lokal direnç paternleri dikkate alınarak, geniş spektrumlu antibiyotik tedavisi hızla başlanmalıdır.