CRP Yükselme Düzeyleri Farklı Hastalıklarda
CRP (C-Reaktif Protein) düzeyleri, enfeksiyonlarda en yüksek seviyelere ulaşırken, diğer enflamatuar hastalıklarda da farklı derecelerde yükselir ve bu yükselme düzeyleri hastalığın türüne ve şiddetine göre değişiklik gösterir.
CRP Yükselmesinin Nedenleri ve Düzeyleri
Enfeksiyonlar (En Yüksek CRP Düzeyleri)
- Bakteriyel enfeksiyonlar: 100-500 mg/L arasında yükselebilir 1
- Viral enfeksiyonlar: Genellikle daha düşük, medyan değer 32 mg/L 3
Kardiyovasküler Hastalıklar
- Akut koroner sendrom:
- Prognostik değerler:
Enflamatuar Bağırsak Hastalıkları
- Ülseratif kolit: Aktif hastalıkta CRP yükselebilir, ancak Crohn hastalığı kadar belirgin değil 3
- Crohn hastalığı: Endoskopik aktivite ile daha iyi korelasyon gösterir 3
Romatolojik Hastalıklar
- Ortalama CRP değerleri: 65 mg/L 3
- CRP >250 mg/L değerlerin sadece %5.6'sı romatolojik hastalıklardan kaynaklanır 1
- Romatoid artrit: Hastalık aktivitesini ve tedavi yanıtını değerlendirmede kullanılır 5
Maligniteler
- Solid tümörlerde medyan değer: 46 mg/L 3
- Malignite ile ilişkili CRP yüksekliği daha yüksek mortalite ile ilişkilidir (%37) 1
Diğer Durumlar
- Obezite: Kronik düşük dereceli enflamasyon nedeniyle hafif yükselme
- Sigara: CRP değerlerinde hafif-orta düzeyde yükselme 3
- Cerrahi sonrası: Komplikasyonların erken tespitinde kullanılır 5
CRP Değerlendirmesinde Önemli Noktalar
Referans Aralıkları
- Normal değer: <3 mg/L 3
- Düşük risk: <1.0 mg/L 3
- Orta risk: 1.0-3.0 mg/L 3
- Yüksek risk: >3.0 mg/L 3
- Akut enflamasyon düşündüren değer: >10 mg/L 3
Klinik Değerlendirme İpuçları
- CRP >350 mg/L olan vakaların %88.9'u enfeksiyonla ilişkilidir 1
- Antibiyotik tedavisine rağmen yükselmeye devam eden CRP değerleri, enfektif komplikasyonları veya tedavi başarısızlığını gösterebilir 2
- Kardiyopulmoner resüsitasyon sonrası CRP >180 mg/L enfeksiyon olasılığını kuvvetle düşündürür 4
- Kardiojenik şokta, enfeksiyon tespiti için prokalsitonin CRP'den daha faydalı olabilir 4
Ölçüm Tekniği ve Değerlendirme
- CRP ölçümleri açlık veya tokluk durumundan etkilenmez 3
- Metabolik olarak stabil hastalarda, 2 hafta arayla 2 ölçüm yapılması ve ortalamasının alınması önerilir 3
- CRP >10 mg/L ise test tekrarlanmalı ve hasta enfeksiyon/enflamasyon kaynakları açısından değerlendirilmelidir 3
CRP değerlendirmesi, klinik tablo ve diğer laboratuvar testleriyle birlikte yorumlanmalıdır. Özellikle enfeksiyonlarda en yüksek değerlere ulaşırken, enflamatuar hastalıklar, kardiyovasküler olaylar ve maligniteler de CRP yükselmesine neden olabilir. Tedaviye yanıtın takibinde ve komplikasyonların erken tespitinde seri CRP ölçümleri değerlidir.