Kinolon Grubu Antibiyotiklerin Yan Etkileri
Kinolon grubu antibiyotikler, ciddi tendon hasarı, periferik nöropati, merkezi sinir sistemi etkileri ve QT aralığı uzaması gibi önemli yan etkilere sahip olduğundan, sadece gerekli durumlarda ve diğer antibiyotik seçenekleri uygun olmadığında kullanılmalıdır. 1
Sık Görülen Yan Etkiler
- Gastrointestinal yan etkiler: Bulantı, kusma, ishal, dispepsi 1
- Merkezi sinir sistemi etkileri: Baş dönmesi, baş ağrısı, uykusuzluk 1
- Hepatik etkiler: Karaciğer fonksiyon testlerinde geçici yükselmeler 1
Ciddi Yan Etkiler
Kas-İskelet Sistemi Etkileri
- Tendinit ve tendon rüptürü: Özellikle Aşil tendonu olmak üzere, tedaviden 48 saat sonra veya tedavinin bitiminden aylar sonra bile ortaya çıkabilir 1, 2
- Risk faktörleri:
- 60 yaş üstü hastalar
- Kortikosteroid kullananlar
- Böbrek, kalp veya akciğer nakli olanlar
- Önceden tendon bozukluğu olanlar (romatoid artrit gibi)
- Böbrek yetmezliği 2
Nörolojik Yan Etkiler
- Periferik nöropati: Parestezi, hipoestezi, disestezi ve güçsüzlük ile sonuçlanan duyusal veya sensorimotor akson polinöropatisi 2
- Merkezi sinir sistemi etkileri:
Kardiyovasküler Yan Etkiler
- QT aralığı uzaması: Özellikle hipokalemi, proaritmik durumlar ve QT aralığını uzatan diğer ilaçlarla kombinasyon halinde daha sık görülür 1, 2
- Risk faktörleri:
- Doğuştan veya edinilmiş QT uzaması
- Klinik olarak anlamlı bradikardi
- Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu düşüklüğü
- Semptomatik aritmi öyküsü
- Elektrolit bozuklukları (özellikle düzeltilmemiş hipokalemi) 1
Diğer Ciddi Yan Etkiler
- Dermatolojik: Stevens-Johnson sendromu veya toksik epidermal nekroliz (nadir) 1
- Hematolojik: Agranülositoz, aplastik anemi, hemolitik anemi, trombositopeni (nadir) 1
- Hepatik: Akut hepatit (nadir) 1
- İmmünolojik: Anafilaksi, immün hipersensitivite (nadir) 1
- Metabolik: Hipoglisemi (özellikle hipoglisemik ilaç kullanan hastalarda) 1
- Renal: Böbrek yetmezliği (nadir) 1
- Solunum: Ekstrinsik alerjik alveolit (nadir) 1
Özel Popülasyonlarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yaşlı Hastalar
- Tendon hasarı riski daha yüksektir 3, 2
- QT uzaması riski artmıştır 3
- Böbrek fonksiyonları azaldığı için doz ayarlaması gerekebilir 3
Çocuklar
- Kinolon grubu antibiyotikler, hayvan çalışmalarında ağırlık taşıyan eklemlerde artropati geliştiği gösterildiğinden, çocuklarda ve büyüme çağındaki ergenlerde kontrendikedir 1
- Sadece şarbon ve veba gibi yaşamı tehdit eden enfeksiyonlarda kullanılabilir 3
Gebelik ve Emzirme
Diğer Önemli Uyarılar
- Myastenia gravis: Kinolon grubu antibiyotikler, myastenia gravis hastalarında kas güçsüzlüğünü şiddetlendirebilir 2
- Fotosensitivite: Güneş ışığına maruz kalma durumunda fotosensitivite reaksiyonu riski 1
- Clostridium difficile ilişkili ishal: Kinolon kullanımı ile ilişkili olabilir 1
- Direnç gelişimi: Uygunsuz kullanım, antibiyotik direncine yol açabilir 1
İzlem Önerileri
- EKG: Başlangıçta, 2 hafta sonra ve QT aralığını uzattığı bilinen yeni bir ilaç eklendikten sonra 1
- Kan şekeri: Diyabetli hastalarda düzenli olarak izlenmelidir (hipoglisemi riski) 1
- Rutin toksisite izlemi: Tam kan sayımı, üre-elektrolit, karaciğer fonksiyon testleri tedavi süresince periyodik olarak yapılmalıdır 1
Kinolon grubu antibiyotikler etkili antimikrobiyal ajanlar olmakla birlikte, potansiyel ciddi yan etkileri nedeniyle dikkatli kullanılmalı ve hastalar olası yan etkiler konusunda bilgilendirilmelidir.