Kusma Tedavisi (Vomiting Treatment)
Bulantı ve kusma tedavisi, altta yatan nedene ve şiddetine göre dopamin antagonistleri (haloperidol, risperidon, metoklopramid, proklorperazin) gibi ilaçlarla yönetilmelidir. 1
Kusma Tedavisinde Algoritmik Yaklaşım
İlk Basamak Tedavi
Dopamin yolağını hedefleyen ilaçlar ilk tercih olmalıdır:
Sıvı ve elektrolit replasmanı kusmanın neden olduğu dehidratasyon için önemlidir
- Oral alamayan hastalarda intravenöz sıvılar gereklidir
İkinci Basamak Tedavi
- İlk basamak tedaviye yanıt alınamadığında ikinci bir ajan eklenmelidir (örneğin ondansetron gibi bir serotonin antagonisti) 1
- Ondansetron (8 mg, günde 2-3 kez) özellikle kemoterapi ilişkili kusmada etkilidir 2
Özel Durumlarda Tedavi
Barsak Tıkanıklığına Bağlı Kusma
- Oktreotid, kanser kaynaklı barsak tıkanıklığına bağlı bulantı ve kusma tedavisinde kullanılmalıdır 1
- Cerrahi müdahale, stent yerleştirme veya dekompresyon gastrostomi tüpü gibi seçenekler değerlendirilmelidir 1
Kemoterapi İlişkili Kusma
- Profilaktik antiemetik tedavi tercih edilmelidir
- Serotonin antagonistleri (ondansetron) ve deksametazon kombinasyonu etkilidir 1
- Refrakter vakalarda NK1 reseptör antagonistleri düşünülmelidir 1
Siklik Kusma Sendromu
- Sumatriptan ve antiemetik ajan (ondansetron) kombinasyonu akut atakları sonlandırmada etkilidir
- Sedasyon sağlayan ajanlar (prometazin, difenhidramin veya benzodiazepinler) eklenebilir 1
Tedavi Seçenekleri ve Dozlar
| İlaç | Endikasyon | Sıklık | İntravenöz/Subkutan | Oral |
|---|---|---|---|---|
| Haloperidol | Bulantı | 3-6/24 saat | 0.5-2 mg | 0.5-2 mg |
| Proklorperazin | Bulantı | 3-4/24 saat | 5-10 mg | 5-10 mg |
| Klorpromazin | Bulantı | 3-4/24 saat | 12.5-25 mg | 25-50 mg |
| Deksametazon | Barsak tıkanıklığı | 3-6/24 saat | 2-8 mg | 2-8 mg |
| Lorazepam | Antipatik bulantı | 4/24 saat | 0.5-2 mcg | 0.5-2 mcg |
Önemli Noktalar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Antiemetikler, kusma başladıktan sonra değil, profilaktik olarak kullanıldığında daha etkilidir 1
- Dopamin antagonistleri kullanırken ekstrapiramidal yan etkiler açısından dikkatli olunmalıdır
- Ondansetron kullanımında QT uzaması riski göz önünde bulundurulmalıdır
- Kronik kusma durumunda altta yatan neden (metabolik, nörolojik, gastrointestinal) araştırılmalıdır
- Gebeliğe bağlı kusmada ondansetron kullanımı yaygın olmakla birlikte, güvenlik ve etkinlik konusunda daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır 3
- Antiemetik tedavinin başarısız olduğu durumlarda, farklı bir sınıftan antiemetik eklenmesi veya kombinasyon tedavisi düşünülmelidir 1
Tedaviye dirençli vakalarda, farklı nörotransmitter sistemlerini hedefleyen çoklu ilaç kombinasyonları gerekebilir. Tedavi süresi, semptomları kontrol etmek için gereken en kısa süre olmalıdır.