Ameliyat Sonrası Antibiyotik Profilaksisi
Cerrahi profilaksi için en uygun antibiyotik sefazolin'dir ve çoğu cerrahi işlem için tek doz yeterlidir. 1
Cerrahi Antibiyotik Profilaksisi Prensipleri
Ameliyat sonrası enfeksiyonları önlemek için antibiyotik profilaksisi aşağıdaki prensiplere göre uygulanmalıdır:
- Zamanlama: Antibiyotik insizyon öncesi 30-60 dakika içinde uygulanmalıdır 1
- Doz: Yetişkinlerde genellikle 2g IV sefazolin 2
- Süre: Çoğu cerrahi işlem için tek doz yeterlidir 1
Cerrahi Tipine Göre Önerilen Antibiyotikler
Ortopedik Cerrahi
- Eklem protezi ameliyatları: Sefazolin 2g IV (yavaş), ameliyat süresi >4 saat ise 1g ek doz 1
- Omurga cerrahisi (implant ile): Sefazolin 2g IV (yavaş), tek doz 1
- Beta-laktam alerjisi varsa: Klindamisin 900 mg IV veya vankomisin 30 mg/kg/120 dk 1
Vasküler Cerrahi
- Aort, alt ekstremite arter cerrahisi: Sefazolin 2g IV (yavaş), tek doz 1
- Arteriyel endoprotez, karotis cerrahisi: Sefamandol veya sefuroksim 1.5g IV 1
- Ekstremite amputasyonu: Sefazolin 2g IV, sonra 1g/6 saat 48 saat süreyle 1
Kardiyak Cerrahi
- Kalp cerrahisi: Sefazolin 2g IV + 1g priming solüsyonunda, 4. saatte 1g ek doz 1
- Kalp pili takılması: Tek doz sefazolin 1
Toraks Cerrahisi
- Akciğer rezeksiyonu: Aminopenisilin + beta-laktamaz inhibitörü 2g IV veya sefamandol 1.5g IV 1
Uygulama Algoritması
- Cerrahi işlemi belirleyin ve yukarıdaki tablolardan uygun antibiyotiği seçin
- Antibiyotiği insizyon öncesi 30-60 dakika içinde uygulayın 1
- Uzun süren ameliyatlarda (antibiyotiğin yarılanma ömrünün 2 katını aşan) ek doz uygulayın 1
- Çoğu cerrahi işlem için ameliyat sonrası antibiyotik kullanımı gereksizdir 1
Özel Durumlar ve Dikkat Edilecek Noktalar
- Obez hastalarda (≥120 kg) daha yüksek antibiyotik dozları gerekebilir 1
- Penisilin alerjisi olan hastalarda sefazolin çoğu durumda güvenle kullanılabilir 3
- Turnike kullanılan diz artroplastisinde sefazolin turnike şişirilmeden en fazla 30 dakika önce uygulanmalıdır 4
- Böbrek yetmezliği olan hastalarda doz ayarlaması yapılmalıdır:
- Kreatinin klirensi 35-54 mL/dk: Normal doz, 8 saatte bir
- Kreatinin klirensi 11-34 mL/dk: Normal dozun yarısı, 12 saatte bir
- Kreatinin klirensi <10 mL/dk: Normal dozun yarısı, 18-24 saatte bir 2
Sık Yapılan Hatalar ve Önlenmesi
- Antibiyotik profilaksisinin uzatılması: Cerrahi profilaksi için tek doz genellikle yeterlidir, uzatılmış profilaksi bakteriyel direnç gelişimine neden olabilir 1, 5
- Çok geniş spektrumlu antibiyotik kullanımı: Hedef patojenlere yönelik en dar spektrumlu etkili antibiyotik seçilmelidir 5
- Yanlış zamanlama: Antibiyotiğin insizyon öncesi 30-60 dakika içinde uygulanması optimal etkiyi sağlar 1
Cerrahi profilaksi için antibiyotik seçimi ve uygulaması, cerrahi enfeksiyon riskini azaltmada kritik öneme sahiptir. Doğru antibiyotik, doğru zamanda, doğru dozda ve doğru sürede uygulanmalıdır.