Mục tiêu bù calci trong hạ calci máu
Mục tiêu của việc bù calci trong hạ calci máu là duy trì nồng độ calci ion hóa trong khoảng bình thường (1-1,3 mmol/L), đặc biệt là trong các trường hợp chấn thương nặng và truyền máu lớn, để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm đến tính mạng. 1
Tầm quan trọng của calci trong cơ thể
Calci ion hóa đóng vai trò thiết yếu trong nhiều quá trình sinh lý quan trọng:
- Hình thành và ổn định các vị trí polyme hóa fibrin
- Chức năng liên quan đến tiểu cầu
- Co bóp cơ tim và sức cản mạch máu hệ thống
- Đóng vai trò như đồng yếu tố trong quá trình hoạt hóa các yếu tố đông máu II, VII, IX và X, cũng như protein C và S
- Cần thiết cho sự bám dính tiểu cầu tại vị trí tổn thương mạch máu
Mục tiêu điều trị cụ thể
Duy trì nồng độ calci ion hóa trong khoảng 1-1,3 mmol/L 1
- Đối với bệnh nhân thận mạn: Duy trì calci toàn phần hiệu chỉnh trong khoảng bình thường, tốt nhất là ở giới hạn thấp (8,4-9,5 mg/dL [2,10-2,37 mmol/L]) 1
Điều chỉnh nhanh chóng khi calci ion hóa dưới 0,9 mmol/L hoặc calci toàn phần hiệu chỉnh dưới 7,5 mg/dL 1
- Đặc biệt quan trọng khi calci ion hóa dưới 0,8 mmol/L do nguy cơ rối loạn nhịp tim
Điều trị triệu chứng hạ calci máu cấp tính như:
Phương pháp điều trị
Hạ calci máu cấp tính/nặng:
Truyền tĩnh mạch calci gluconate 3, 4
- Liều lượng cá nhân hóa tùy theo mức độ nghiêm trọng của triệu chứng
- Theo dõi nồng độ calci trong quá trình truyền ngắt quãng mỗi 4-6 giờ và trong truyền liên tục mỗi 1-4 giờ 3
Ưu tiên sử dụng calci chloride trong trường hợp chấn thương nặng và truyền máu lớn 1
- 10 mL dung dịch calci chloride 10% chứa 270 mg calci nguyên tố
- So sánh: 10 mL calci gluconate 10% chỉ chứa 90 mg calci nguyên tố
- Calci chloride được ưu tiên hơn calci gluconate trong trường hợp chức năng gan bất thường
Hạ calci máu mạn tính:
Vitamin D và các dẫn xuất để tăng hấp thu calci ở ruột 1, 5
- Trong bệnh nhân suy thận mạn: Nếu 25-hydroxyvitamin D <30 ng/mL, bổ sung vitamin D2 (ergocalciferol) 1
Theo dõi điều trị
Đo nồng độ calci ion hóa thường xuyên
Theo dõi tích calci-phospho
- Duy trì tích calci-phospho <55 mg²/dL² để giảm nguy cơ canxi hóa mạch máu 1
Lưu ý quan trọng
Không có bằng chứng rõ ràng cho thấy việc phòng ngừa hoặc điều trị hạ calci máu ion hóa làm giảm tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân chảy máu nặng cần truyền máu lớn 1
Hạ calci máu trong 24 giờ đầu của chảy máu nặng có thể dự đoán tỷ lệ tử vong và nhu cầu truyền máu nhiều lần chính xác hơn so với nồng độ fibrinogen thấp nhất, nhiễm toan và số lượng tiểu cầu thấp nhất 1
Tránh tăng calci máu (>10,2 mg/dL [2,54 mmol/L]) trong bệnh nhân suy thận mạn 1
Calci chloride được ưu tiên hơn calci gluconate trong trường hợp chức năng gan bất thường, khi chuyển hóa citrate giảm dẫn đến giải phóng calci ion hóa chậm hơn 1
Việc điều trị hạ calci máu phải được tiến hành kịp thời và theo dõi chặt chẽ để đảm bảo duy trì nồng độ calci trong khoảng mục tiêu, đặc biệt trong các tình huống nguy kịch như chấn thương nặng, truyền máu lớn hoặc suy thận mạn.