تشخیص ADHD نیاز به ارزیابی تخصصی دارد و روشهای خودتشخیصی قابل اعتماد نیستند
تشخیص اختلال نقص توجه/بیشفعالی (ADHD) باید توسط متخصصان بهداشت روان یا پزشکان آموزشدیده انجام شود و روشهای خودتشخیصی برای این اختلال توصیه نمیشود. 1
چرا تشخیص تخصصی ضروری است؟
طبق راهنمای بالینی انجمن روانپزشکی آمریکا، تشخیص ADHD نیازمند تأیید معیارهای DSM-5 و مستندسازی علائم و اختلال عملکرد در بیش از یک محیط اصلی (مانند اجتماعی، تحصیلی یا شغلی) است 1
اطلاعات باید عمدتاً از گزارشهای والدین یا سرپرستان، معلمان، سایر کارکنان مدرسه و متخصصان بهداشت روان که در مراقبت از فرد دخیل هستند، به دست آید 1
متخصص باید هرگونه علت جایگزین برای علائم را رد کند 1
محدودیتهای روشهای خودتشخیصی
مقیاسهای درجهبندی مبتنی بر DSM-5 برای ADHD وجود دارند، اما این ابزارها برای استفاده در کنار مصاحبه بالینی طراحی شدهاند، نه به عنوان ابزار تشخیصی مستقل 1
تشخیص ADHD پیچیده است زیرا:
- علائم آن با بسیاری از اختلالات دیگر همپوشانی دارد
- تشخیص نیازمند تأیید وجود علائم در چندین محیط است
- باید اختلالات همراه (مانند اضطراب، افسردگی، اختلالات یادگیری) شناسایی و ارزیابی شوند 1
فرآیند تشخیص استاندارد
تشخیص صحیح ADHD شامل مراحل زیر است:
مصاحبه بالینی جامع: شامل بررسی تاریخچه پزشکی، تکاملی و خانوادگی 2
جمعآوری اطلاعات از منابع مختلف: مانند اعضای خانواده، معلمان، همکاران 1
استفاده از مقیاسهای استاندارد: مقیاسهای درجهبندی مبتنی بر DSM-5 برای جمعآوری اطلاعات سیستماتیک 1
معاینه و مشاهده: برای رد کردن سایر علل پزشکی علائم 1
ارزیابی اختلالات همراه: شناسایی سایر اختلالات روانی که ممکن است همزمان وجود داشته باشند 1, 3
چرا متخصصان بهداشت روان برای تشخیص ضروری هستند
متخصصان آموزش دیدهاند تا بین ADHD و سایر اختلالات روانی یا عصبی که علائم مشابه دارند، تمایز قائل شوند 4
آنها میتوانند ارزیابی کنند که آیا علائم به حد کافی شدید هستند که معیارهای تشخیصی را برآورده کنند 1
آنها میتوانند اختلالات همراه را که نیاز به درمان دارند، شناسایی کنند 3
نکات مهم برای افراد مشکوک به ADHD
اگر مشکوک به ADHD هستید، به متخصص بهداشت روان، روانپزشک، روانشناس بالینی، یا پزشک عمومی آموزش دیده در زمینه ADHD مراجعه کنید 5, 6
برخی پرسشنامههای غربالگری آنلاین وجود دارند، اما اینها فقط میتوانند نشانهای از احتمال وجود ADHD باشند و نباید برای تشخیص قطعی استفاده شوند 7
تشخیص و درمان مناسب ADHD میتواند بهبود چشمگیری در علائم ایجاد کند و کیفیت زندگی را به طور قابل توجهی افزایش دهد 6, 4
هشدار مهم
تشخیص نادرست یا خودتشخیصی ADHD میتواند منجر به:
- برچسب نامناسب
- از دست دادن تشخیص اختلالات دیگر
- درمان نامناسب که ممکن است مفید نباشد یا حتی مضر باشد 1
بنابراین، اگر مشکوک به ADHD هستید، به جای تلاش برای خودتشخیصی، به دنبال ارزیابی تخصصی باشید.