What is the accurate method for diagnosing ADHD and bipolar disorder?

روش‌های دقیق تشخیص ADHD و اختلال دوقطبی

برای تشخیص دقیق ADHD و اختلال دوقطبی، باید معیارهای DSM را به کار گرفت و اطلاعات از منابع متعدد مانند والدین، معلمان و متخصصان بهداشت روان جمع‌آوری شود، همچنین باید سایر علل احتمالی علائم رد شوند. 1

تشخیص ADHD

معیارهای تشخیصی

• تشخیص باید بر اساس معیارهای DSM انجام شود که شامل:
  • وجود علائم بی‌توجهی، بیش‌فعالی یا تکانشگری
  • مستندسازی اختلال عملکرد در بیش از یک محیط اصلی (مدرسه، خانه، محل کار)
  • شروع علائم قبل از ۷ سالگی (طبق DSM-IV) یا ۱۲ سالگی (طبق DSM-5)
  • تداوم علائم به مدت حداقل ۶ ماه 1, 2

روش‌های جمع‌آوری اطلاعات

1. مصاحبه بالینی ساختاریافته:

   • بررسی تاریخچه پزشکی، رشدی و خانوادگی
   • مستندسازی علائم و اختلال عملکرد در محیط‌های مختلف 2

2. جمع‌آوری اطلاعات از منابع مختلف:

   • گزارش‌های والدین یا سرپرستان
   • گزارش‌های معلمان و سایر کارکنان مدرسه
   • گزارش‌های متخصصان بهداشت روان درگیر در مراقبت از کودک 1

3. استفاده از مقیاس‌های استاندارد:

   • مقیاس‌های رتبه‌بندی مبتنی بر DSM
   • ابزارهای ارزیابی استاندارد برای جمع‌آوری اطلاعات سیستماتیک 2

رد سایر علل

• بررسی شرایط همراه که ممکن است با ADHD همپوشانی داشته باشند:
  • اختلالات عاطفی یا رفتاری (مانند اضطراب، افسردگی، اختلال نافرمانی مقابله‌ای و اختلالات سلوک)
  • اختلالات رشدی (مانند اختلالات یادگیری و زبان یا سایر اختلالات عصبی-رشدی)
  • شرایط فیزیکی (مانند تیک‌ها، آپنه خواب) 1

تشخیص اختلال دوقطبی

معیارهای تشخیصی

• تشخیص باید بر اساس معیارهای DSM انجام شود
• وجود دوره‌های خلقی متناوب (افسردگی و شیدایی/هیپومانیا)
• دوره‌های خلقی باید با عملکرد طبیعی بین آنها همراه باشد (اگرچه لزوماً عملکرد کامل نیست) 3, 4

تمایز از ADHD

• اختلال دوقطبی دوره‌ای است، در حالی که ADHD مزمن است
• در اختلال دوقطبی، علائم خلقی همیشه وجود دارند، در حالی که در ADHD غایب هستند
• علائم روان‌پریشی ممکن است در اختلال دوقطبی وجود داشته باشد، اما در ADHD وجود ندارد 4

تشخیص افتراقی و همبودی

همپوشانی علائم

• هر دو اختلال می‌توانند با افزایش انرژی، حواس‌پرتی، بی‌نظمی، تکانشگری، بیش‌فعالی و گفتار سریع همراه باشند 4
• حدود ۲۰٪ از بزرگسالان مبتلا به ADHD همچنین اختلال دوقطبی دارند
• حدود ۱۰-۲۰٪ از بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی، ADHD بزرگسالی دارند 4, 5

نکات کلیدی برای تشخیص افتراقی

1. سن شروع:

   • ADHD: معمولاً قبل از ۷ سالگی
   • اختلال دوقطبی: معمولاً بعد از ۱۲ سالگی 4

2. سیر بیماری:

   • ADHD: مزمن و پایدار
   • اختلال دوقطبی: دوره‌ای با فازهای متناوب 4

3. علائم خلقی:

   • ADHD: غایب (اگرچه تنظیم هیجانی ضعیف ممکن است وجود داشته باشد)
   • اختلال دوقطبی: همیشه حاضر 4

4. همبودی:

   • همبودی اختلال دوقطبی و ADHD با شروع زودتر و سیر مزمن‌تر و ناتوان‌کننده‌تر اختلال دوقطبی همراه است 4

توصیه‌های درمانی در موارد همبودی

• در بیماران با همبودی ADHD و اختلال دوقطبی، ابتدا باید دوره‌های اختلال دوقطبی درمان شوند 3, 6
• این بیماران ممکن است به درمان مرحله‌ای نیاز داشته باشند (مثلاً تثبیت‌کننده خلق، سپس محرک/آتوموکستین) 6
• داده‌ها در مورد اینکه آیا محرک‌ها یا آتوموکستین مانیا را در ADHD همراه با اختلال دوقطبی تشدید می‌کنند، کم و مختلط است 6

محدودیت‌های ابزارهای غربالگری

• ابزارهای غربالگری مانند ASRS نباید به تنهایی برای تشخیص ADHD استفاده شوند و باید با ارزیابی بالینی جامع همراه باشند 2
• تشخیص نادرست یا خودتشخیصی ADHD می‌تواند منجر به برچسب‌زنی نادرست، از دست دادن تشخیص سایر اختلالات و درمان نامناسب شود 2

نتیجه‌گیری

تشخیص دقیق ADHD و اختلال دوقطبی نیازمند ارزیابی جامع بالینی، جمع‌آوری اطلاعات از منابع متعدد و توجه دقیق به سیر زمانی علائم است. با توجه به همپوشانی قابل توجه علائم، تمایز بین این دو اختلال و تشخیص همبودی آنها برای ارائه درمان مناسب ضروری است.