درمان اختلال دوقطبی همراه با ADHD
در درمان بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی همراه با ADHD، ابتدا باید علائم خلقی با داروهای تثبیتکننده خلق کنترل شود و سپس درمان ADHD آغاز گردد. 1
شیوع همزمانی دو اختلال
اختلال دوقطبی و ADHD به طور شایع با یکدیگر همراه هستند و حدود ۲۰٪ از بزرگسالان مبتلا به اختلال دوقطبی، ADHD نیز دارند [2، 3]. این همراهی میتواند باعث تشدید علائم هر دو اختلال، افزایش آسیبهای روانپزشکی، بستریهای بیشتر و افزایش خطر اقدام به خودکشی شود 2.
چالشهای تشخیصی
تشخیص افتراقی این دو اختلال دشوار است زیرا:
- هر دو اختلال دارای علائم مشترک مانند بیقراری، پرحرفی و تکانشگری هستند
- علائم ADHD میتواند با علائم مانیا یا هیپومانیا اشتباه گرفته شود
- تشخیص و درمان مناسب اختلال دوقطبی اغلب با تأخیر حدود ۹ سال پس از اولین دوره افسردگی انجام میشود 4
الگوریتم درمانی
۱. تثبیت خلق (اولویت اول)
- استفاده از تثبیتکنندههای خلق مانند والپروات، لیتیوم یا داروهای آنتیسایکوتیک آتیپیک [5، 4]
- اطمینان از کنترل کامل علائم خلقی قبل از شروع درمان ADHD
- پرهیز از استفاده از داروهای ضدافسردگی به تنهایی 4
۲. درمان ADHD (پس از تثبیت خلق)
- محرکها (مانند آمفتامینهای ترکیبی) با دوز پایین میتوانند برای درمان ADHD در بیمارانی که خلق آنها با داروهای تثبیتکننده خلق پایدار شده، استفاده شوند [5، 1]
- یک کارآزمایی بالینی تصادفی در ۴۰ کودک و نوجوان مبتلا به اختلال دوقطبی و ADHD نشان داد که درمان با دوز پایین آمفتامینهای ترکیبی پس از تثبیت خلق با والپروات، ایمن و مؤثر است [1، 5]
- آتوموکستین ممکن است گزینه دیگری برای درمان علائم ADHD در بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی باشد، اما با خطر اندک بروز حملات (هیپو)مانیک همراه است 6
نکات مهم در مدیریت درمان
مانیتورینگ دقیق
- پایش منظم علائم خلقی برای تشخیص زودهنگام علائم (هیپو)مانیا
- توجه به عوارض جانبی داروهای محرک مانند بیخوابی، کاهش اشتها و اضطراب 7
- پایش فشار خون و ضربان قلب، به ویژه در بیماران با متابولیسم ضعیف داروها 7
عوامل خطر و هشدارها
- در بیماران با سوءمصرف مواد همزمان، استفاده از محرکها باید با احتیاط بیشتری انجام شود 6
- غربالگری دقیق برای اختلال دوقطبی قبل از شروع درمان با آتوموکستین توصیه میشود 7
- در صورت بروز علائم سایکوتیک یا مانیک در حین درمان با آتوموکستین، قطع دارو باید مد نظر قرار گیرد 7
پیشآگهی و پیگیری
- درمان زودهنگام و مناسب با پیشآگهی بهتری همراه است 4
- بیش از ۵۰٪ بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی به درمان پایبند نیستند، بنابراین پیگیری منظم ضروری است 4
- امید به زندگی در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی حدود ۱۲ تا ۱۴ سال کمتر از جمعیت عمومی است، با افزایش ۱.۶ تا ۲ برابری مرگومیر قلبی-عروقی 4
درمان مناسب هر دو اختلال میتواند کیفیت زندگی بیماران را به طور قابل توجهی بهبود بخشد و از عوارض جدی و خطرناک این همراهی پیشگیری کند.