عود علائم ADHD در اختلال دوقطبی نوع دو پس از تثبیت خلق
بله، کاملاً ممکن است علائم ADHD در بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی نوع دو پس از تثبیت خلق عود کند، و درمان این علائم با محرکهای عصبی با دوز کم پس از تثبیت خلق با تثبیتکنندههای خلق ایمن و مؤثر است. 1, 2
مکانیسم همزمانی ADHD و اختلال دوقطبی
- اختلال دوقطبی و ADHD اغلب به طور همزمان وجود دارند و علائم مشترکی دارند که تشخیص را پیچیده میکند 3
- همزمانی این دو اختلال میتواند با علائم شدیدتر، دوره بیماری پیچیدهتر و پیامدهای بدتر برای هر دو وضعیت همراه باشد 4
- اختلالات مصرف مواد که اغلب همراه با این همبودی دیده میشود، میتواند مدیریت درمان را پیچیدهتر کند 4
الگوریتم درمان ADHD در بیماران دوقطبی
مرحله اول: تثبیت خلق
- قبل از شروع درمان ADHD، تثبیت خلق با داروهای تثبیتکننده خلق مانند والپروات، لیتیوم یا داروهای آنتیسایکوتیک آتیپیک ضروری است 1, 2
- تثبیتکنندههای خلق به تنهایی برای درمان علائم ADHD مؤثر نیستند 5
مرحله دوم: درمان علائم ADHD پس از تثبیت خلق
- پس از تثبیت علائم خلقی، محرکهای عصبی با دوز کم میتوانند برای درمان علائم ADHD استفاده شوند 1, 2
- آمفتامینهای ترکیبی با دوز پایین برای درمان ADHD در بیماران با خلق تثبیتشده ایمن و مؤثر هستند 5
- متیلفنیدیت با رهایش طولانیمدت (مانند کانسرتا) با دوز ۵-۲۰ میلیگرم سه بار در روز میتواند مؤثر باشد 2
- دکستروآمفتامین با دوز ۵ میلیگرم سه بار در روز تا ۲۰ میلیگرم دو بار در روز میتواند استفاده شود 2
نکات مهم در مدیریت همزمان ADHD و اختلال دوقطبی
- استفاده از محرکهای عصبی برای ADHD همراه با تثبیتکنندههای خلق تأثیری بر میزان عود ندارد 1
- آتوموکستین میتواند گزینه جایگزین برای درمان علائم ADHD در بیماران دوقطبی باشد، اما خطر کمی برای ایجاد اپیزودهای (هایپو)مانیک دارد 2, 4
- کلونیدین و گوانفاسین ممکن است در بهبود علائم ADHD مؤثر باشند 2
- پایش منظم علائم خلقی برای تشخیص زودهنگام علائم (هایپو)مانیک ضروری است 2
موارد احتیاط و نکات کلیدی
- استفاده از محرکهای عصبی بدون تثبیتکننده خلق در بیماران با اختلال دوقطبی و ADHD همزمان به طور کلی توصیه نمیشود، اگرچه گزارشهای موردی از موفقیت این رویکرد وجود دارد 6
- دادههای محدودی در مورد استفاده از محرکها یا آتوموکستین در همبودی ADHD-اختلال دوقطبی در بزرگسالان وجود دارد 7
- توجه به عوارض جانبی داروهای محرک مانند بیخوابی، کاهش اشتها و اضطراب ضروری است 2
- فشار خون و ضربان قلب باید بهویژه در بیماران با متابولیسم دارویی ضعیف پایش شود 2
- پیگیری منظم ضروری است، زیرا بیش از ۵۰٪ بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی به درمان پایبند نیستند 2
بنابراین، علائم ADHD در بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی نوع دو پس از تثبیت خلق میتواند عود کند و نیاز به درمان جداگانه دارد، اما این درمان باید پس از تثبیت کامل خلق و با پایش دقیق انجام شود.