استفاده از لیسدکسامفتامین در بیماران دوقطبی مبتلا به ADHD
برای بیماران دوقطبی مبتلا به ADHD، درمان با لیسدکسامفتامین باید فقط پس از تثبیت علائم خلقی با داروهای تثبیتکننده خلق شروع شود، با دوز اولیه ۲۰-۳۰ میلیگرم روزانه و افزایش تدریجی بر اساس پاسخ بالینی. 1, 2
دوز مناسب و شروع درمان
- درمان باید با دوز پایین ۲۰-۳۰ میلیگرم روزانه در صبح شروع شود 2, 3
- افزایش دوز باید به صورت هفتگی و با افزایش ۱۰ میلیگرم در هر مرحله انجام شود 2
- حداکثر دوز روزانه مجاز ۷۰ میلیگرم است 2, 3
- تعداد دقیق بیمارانی که با دوز ۳۰ میلیگرم به پاسخ کافی میرسند مشخص نیست، اما مطالعات نشان میدهد که دوزهای ۳۰، ۵۰ و ۷۰ میلیگرم همگی نسبت به دارونما تأثیر معناداری در کاهش علائم ADHD دارند 3
ملاحظات ایمنی در بیماران دوقطبی
- نکته مهم: درمان با محرکها در بیماران دوقطبی فقط پس از تثبیت علائم خلقی با داروهای تثبیتکننده خلق توصیه میشود 1
- مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی نشان داده که استفاده از آمفتامینهای با دوز پایین در کودکان و نوجوانان دوقطبی مبتلا به ADHD که علائم خلقی آنها با والپروات تثبیت شده، ایمن و مؤثر است 1
- مطالعهای روی بزرگسالان دوقطبی نشان داد که لیسدکسامفتامین با دوز متوسط ۶۰ میلیگرم روزانه، علاوه بر بهبود علائم ADHD، تأثیر مثبتی بر وزن بدن و پارامترهای متابولیک داشته است 4
- مصرف لیسدکسامفتامین در بیماران دوقطبی پایدار (بدون چرخه سریع و بدون علائم هایپومانیا/مانیا) به مدت ۴ هفته، بدون افزایش خطر بروز مانیا بوده است 4
پروتکل درمانی پیشنهادی
- تثبیت اختلال دوقطبی: قبل از شروع درمان ADHD، باید علائم خلقی بیمار با داروهای تثبیتکننده خلق کنترل شود 1
- ارزیابی اولیه: بررسی علائم قلبی-عروقی، فشار خون، وزن و پارامترهای متابولیک 2
- شروع درمان:
- تنظیم دوز:
- افزایش هفتگی ۱۰ میلیگرم بر اساس پاسخ بالینی و تحمل بیمار 2
- هدف: کنترل علائم ADHD با حداقل عوارض جانبی
- پایش:
- ارزیابی علائم ADHD با مقیاسهای استاندارد
- پایش علائم خلقی برای اطمینان از عدم بروز مانیا/هایپومانیا
- کنترل منظم فشار خون، نبض و وزن 2
نکات مهم و هشدارها
- استفاده از محرکها در بیماران دوقطبی بدون تثبیتکننده خلق میتواند خطر بروز مانیا را افزایش دهد 1, 5
- مطالعه اخیر نشان داده که استفاده از متیلفنیدیت در بیماران دوقطبی با افزایش خطر مانیا همراه نبوده است، اما این یافتهها را نمیتوان مستقیماً به لیسدکسامفتامین تعمیم داد 6
- در بیماران با سابقه سوءمصرف مواد، باید احتیاط بیشتری به خرج داد، هرچند لیسدکسامفتامین به دلیل ویژگی پیشدارو بودن، پتانسیل سوءمصرف کمتری نسبت به سایر محرکها دارد 7
- در صورت بروز علائم قلبی-عروقی، افزایش قابل توجه فشار خون یا علائم مانیا، باید درمان قطع شود 2
نتیجهگیری
لیسدکسامفتامین میتواند گزینه درمانی مؤثری برای بیماران دوقطبی مبتلا به ADHD باشد، به شرطی که علائم خلقی آنها ابتدا با داروهای تثبیتکننده خلق کنترل شده باشد. شروع با دوز پایین و افزایش تدریجی آن، همراه با پایش دقیق علائم خلقی و عوارض جانبی، میتواند خطرات احتمالی را به حداقل برساند.