روش درمان اختلال نقص توجه/بیش فعالی (ADHD) در کشورهای آسیایی
متیلفنیدات (MPH) به عنوان خط اول درمان ADHD در اکثر کشورهای آسیایی توصیه میشود، با استثنای ژاپن که آتوموکستین (ATX) و گوانفاسین با رهایش طولانی (GXR) را نیز به عنوان گزینههای خط اول در نظر میگیرد. 1
الگوریتم درمانی در کشورهای آسیایی
خط اول درمان:
متیلفنیدات (MPH): داروی انتخابی اول در مالزی، سنگاپور، هند، کره جنوبی، چین و تایوان 1
- فرمولاسیونهای مختلف: آزادسازی فوری (IR)، آزادسازی طولانی (ER)، و سیستم رهایش اسمزی (OROS-MPH)
- دوز شروع: پایین (معمولاً ۵-۱۰ میلیگرم روزانه)
- حداکثر دوز روزانه: ۶۰-۷۲ میلیگرم بسته به کشور و فرمولاسیون
در ژاپن: OROS-MPH، آتوموکستین (ATX) یا گوانفاسین با رهایش طولانی (GXR) به عنوان خط اول درمان 1
- دلیل: محدودیتهای سختگیرانه برای تجویز محرکها به دلیل نگرانیهای سوءمصرف
خط دوم درمان:
آتوموکستین (ATX): در اکثر کشورهای آسیایی برای بیمارانی که:
- به MPH پاسخ نمیدهند
- عوارض جانبی MPH را تحمل نمیکنند
- دوز: تا ۱۰۰ میلیگرم روزانه یا ۱.۴ میلیگرم/کیلوگرم/روز 1
در ژاپن: اگر داروی خط اول موثر نباشد، یکی از دو داروی دیگر (از بین OROS-MPH، ATX یا GXR) به عنوان خط دوم انتخاب میشود 1
خط سوم درمان:
لیسدکسامفتامین (LDX): در ژاپن به عنوان خط سوم درمان در صورت عدم پاسخ به درمانهای خط اول و دوم 1
- دوز: تا ۷۰ میلیگرم روزانه
کلونیدین: در هند و کره جنوبی به عنوان گزینه درمانی تکمیلی 1
- دوز: ۰.۱-۰.۴ میلیگرم روزانه بسته به وزن
تفاوتهای منطقهای در درمان ADHD
ژاپن:
- تنها کشور آسیایی که داروهای غیرمحرک (ATX و GXR) را به عنوان خط اول درمان توصیه میکند 1
- MPH با آزادسازی فوری (IR) برای درمان ADHD تأیید نشده است
- کنترل سختگیرانه تجویز OROS-MPH و LDX توسط کمیته مدیریت گردش
هند:
- تأکید بر تطبیق درمان با نیازهای فردی بر اساس شدت علائم و اختلال عملکرد 1
- MPH، ATX و کلونیدین برای درمان ADHD در کودکان تأیید شدهاند
- برای بیماران با علائم شدید و بدون منع مصرف محرکها، استفاده از محرکها به عنوان خط اول توصیه میشود
مالزی و سنگاپور:
- تأکید بر مداخلات غیردارویی قبل از شروع درمان دارویی 1
- توجه به درک والدین از ADHD و پذیرش درمان به عنوان عوامل مهم در پایبندی به درمان
- MPH به عنوان خط اول درمان دارویی توصیه میشود
نکات مهم در مدیریت درمان
پایش و تنظیم دوز:
- شروع با دوز پایین و افزایش تدریجی 1, 2
- پایش منظم عوارض جانبی و بهبود علائم پس از هر افزایش دوز
- اندازهگیری علائم حیاتی، وزن و اشتها به طور منظم 2
عوارض جانبی شایع:
- محرکها: کاهش اشتها، اختلالات خواب، تحریکپذیری، سردرد، افزایش فشار خون و ضربان قلب 2
- آتوموکستین: تهوع، کاهش اشتها، خستگی 3
مداخلات غیردارویی:
- در اکثر کشورهای آسیایی، مداخلات غیردارویی قبل یا همراه با درمان دارویی توصیه میشود 1
- آموزش والدین در مورد استراتژیهای مدیریت رفتار
- مشاوره با معلمان که با کودک در فرآیند تحصیل همکاری نزدیک دارند
- آموزش مهارتهای سازماندهی و مدیریت زمان 2
نکات احتیاطی و موارد منع مصرف
موارد منع مصرف محرکها:
- آترواسکلروز پیشرفته، بیماری قلبی-عروقی علامتدار، فشار خون متوسط تا شدید، پرکاری تیروئید 2
- گلوکوم، حالات آژیتاسیون، سابقه سوءمصرف مواد
- مصرف همزمان یا در طی ۱۴ روز پس از مصرف مهارکنندههای MAO 2
ملاحظات خاص:
- برای نوجوانان با خطر بالای سوءمصرف مواد، استفاده از داروهای غیرمحرک مانند آتوموکستین یا گوانفاسین توصیه میشود 2
- برای کودکان زیر ۶ سال، درمان غیردارویی ارجح است 2
نتیجهگیری
درمان ADHD در کشورهای آسیایی عمدتاً بر پایه متیلفنیدات به عنوان خط اول درمان است، با استثنای ژاپن که رویکرد متفاوتی دارد. درمان باید با دوز پایین شروع شود و به تدریج افزایش یابد، همراه با پایش دقیق عوارض جانبی و بهبود علائم. مداخلات غیردارویی نیز بخش مهمی از برنامه درمانی هستند و باید قبل یا همزمان با درمان دارویی در نظر گرفته شوند.