Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalarında Hemorajik Faza İlerleme Oranı
KKKA hastalarının yaklaşık %15-25'i hemorajik faza ilerlemektedir. 1
Hemorajik Faza İlerleme ve Risk Faktörleri
KKKA (Kırım Kongo Kanamalı Ateşi) hastalığının klinik seyri, asemptomatik enfeksiyondan ağır hemorajik tabloya kadar değişkenlik gösterebilir. Hastalığın ilerlemesini etkileyen faktörler şunlardır:
Risk Faktörleri
- Trombosit sayısının ≤20 × 10⁹/L olması (HR 9.67) 1
- Aktive parsiyel tromboplastin zamanının (aPTT) ≥60 saniye olması (HR 11.62) 1
- Melena varlığı (HR 6.39) 1
- Somnolans varlığı (HR 6.30) 1
Laboratuvar Bulguları ve Hemorajik Faz
Hemorajik faza ilerleyen hastalarda:
- Ortalama trombosit sayısı: 12.636 × 10⁹/L (ölümcül vakalarda) vs 47.569 × 10⁹/L (ölümcül olmayan vakalarda) 1
- Uzamış protrombin zamanı (PT): 18.4 sn vs 13.4 sn 1
- Yüksek ALT, AST, LDH ve CPK değerleri 1
Viral Yük ve Hastalık Şiddeti İlişkisi
Viral yük, hastalığın şiddetini ve prognozu belirlemede önemli bir göstergedir:
- ≥1×10⁹ kopya/mL viral yük, %80 pozitif prediktif değer, %88.9 sensitivite ve %92.6 spesifite ile ölümcül seyri öngörmektedir 2
- Ölümcül vakaların 8/9'unda viral yük ≥1×10⁹ kopya/mL iken, hayatta kalan hastaların 25/26'sında viral yük <1×10⁹ kopya/mL olarak saptanmıştır 2
Klinik Bulgular ve Mortalite
KKKA hastalarında mortalite oranı yaklaşık %15.9 olarak bildirilmiştir 1. Ölümcül vakalarda daha sık görülen klinik bulgular:
- Ekimoz (%p=0.007) 1
- Hematemez (%p=0.030) 1
- Melena (%p<0.001) 1
- Somnolans (%p<0.001) 1
- Diş eti kanaması (%p=0.044) 1
Şiddet Derecelendirme Skoru (SGS)
Hastalığın şiddetini ve mortalite riskini değerlendirmek için geliştirilen Şiddet Derecelendirme Skoru (SGS) sistemi:
- SGS <5: Düşük risk veya risk yok (mortalite %0)
- SGS 6-10: Orta risk (mortalite %10)
- SGS >11: Yüksek risk (mortalite %67) 3
Bu skorlama sistemi, hastaların yaklaşık %66.7'sinin düşük risk grubunda olduğunu ve hemorajik faza ilerlemediğini göstermektedir 3.
Özet
KKKA hastalarının yaklaşık %15-25'i hemorajik faza ilerlemekte ve bu hastalarda mortalite riski belirgin şekilde artmaktadır. Trombositopeni, uzamış koagülasyon parametreleri, yüksek viral yük ve spesifik klinik bulgular (melena, somnolans) hemorajik faza ilerleme ve mortalite açısından önemli belirteçlerdir.