Ενδείξεις Χειρουργικής Αποκατάστασης Ρήξης Πρόσθιου Χιαστού
Η χειρουργική αποκατάσταση του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου (ΠΧΣ) συνιστάται κυρίως για νεότερους και πιο δραστήριους ασθενείς με στόχο τη μείωση του κινδύνου μελλοντικής παθολογίας του μηνίσκου και τη βελτίωση του μακροπρόθεσμου πόνου και της λειτουργικότητας. 1
Κύριες Ενδείξεις για Χειρουργική Αποκατάσταση
1. Παράγοντες που σχετίζονται με τον ασθενή:
- Νεαρή ηλικία
- Υψηλό επίπεδο φυσικής δραστηριότητας
- Συμμετοχή σε αθλήματα υψηλού κινδύνου (ιδιαίτερα με στροφικές κινήσεις)
- Επαγγελματίες αθλητές
2. Κλινικές ενδείξεις:
- Αστάθεια γόνατος που επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες
- Θετική δοκιμασία Lachman ή/και pivot shift
- Συνυπάρχουσες βλάβες μηνίσκου που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση
- Οξεία ρήξη ΠΧΣ με αυξημένο κίνδυνο δευτερογενών βλαβών
Χρονικός Προγραμματισμός Επέμβασης
Όταν ενδείκνυται η χειρουργική αντιμετώπιση για οξεία μεμονωμένη ρήξη ΠΧΣ, προτιμάται η πρώιμη αποκατάσταση καθώς ο κίνδυνος επιπρόσθετης βλάβης του χόνδρου και του μηνίσκου αρχίζει να αυξάνεται μετά από 3 μήνες. 1
Αλγόριθμος Λήψης Απόφασης
Αξιολόγηση του προφίλ του ασθενούς:
- Ηλικία
- Επίπεδο δραστηριότητας
- Αθλητικές απαιτήσεις
- Επαγγελματικές απαιτήσεις
Κλινική εξέταση:
- Αξιολόγηση αστάθειας (δοκιμασίες Lachman, pivot shift)
- Έλεγχος για συνυπάρχουσες βλάβες (μηνίσκου, χόνδρου)
Απεικονιστικός έλεγχος:
- Μαγνητική τομογραφία για επιβεβαίωση της ρήξης και αξιολόγηση συνυπαρχουσών βλαβών
Λήψη απόφασης:
- Για νεότερους και δραστήριους ασθενείς → χειρουργική αποκατάσταση
- Για μεγαλύτερους σε ηλικία ή λιγότερο δραστήριους ασθενείς → πιθανή συντηρητική αντιμετώπιση με αποκατάσταση
Σημαντικά Στοιχεία για τη Χειρουργική Αποκατάσταση
- Η αποκατάσταση του ΠΧΣ θα πρέπει να γίνεται με ανακατασκευή και όχι με επιδιόρθωση, λόγω του χαμηλότερου κινδύνου επανεπέμβασης 1
- Τόσο η τεχνική μονής όσο και διπλής δεσμίδας μπορούν να χρησιμοποιηθούν καθώς τα αποτελέσματα είναι παρόμοια 1
- Για σκελετικά ώριμους ασθενείς, μπορεί να προτιμηθεί αυτομόσχευμα επιγονατιδικού τένοντα (BTB) για μείωση του κινδύνου αποτυχίας του μοσχεύματος ή λοίμωξης, ή μοσχεύματος οπίσθιων μηριαίων για μείωση του κινδύνου πρόσθιου πόνου ή πόνου κατά το γονάτισμα 1
Επιπλοκές της Καθυστερημένης Χειρουργικής Αποκατάστασης
Η καθυστερημένη χειρουργική αποκατάσταση ή η συντηρητική αντιμετώπιση μπορεί να οδηγήσει σε:
- Αυξημένο κίνδυνο δευτερογενών βλαβών μηνίσκου (65% των ασθενών με μη χειρουργημένη ρήξη ΠΧΣ εμφάνισαν παθολογία μηνίσκου μέσα σε 2,5 έτη) 2
- Αυξημένο κίνδυνο οστεοαρθρίτιδας μακροπρόθεσμα, ειδικά αν απαιτηθεί μηνισκεκτομή 3
- Περίπου το ένα τρίτο των ασθενών που αντιμετωπίζονται αρχικά συντηρητικά τελικά υποβάλλονται σε δευτερογενή ανακατασκευή ΠΧΣ λόγω προβλημάτων αστάθειας 3
Κριτήρια Επιστροφής στην Αθλητική Δραστηριότητα μετά από Χειρουργική Αποκατάσταση
- Απουσία πόνου ή οιδήματος
- Πλήρες εύρος κίνησης γόνατος
- Σταθερό γόνατο (δοκιμασίες pivot shift, Lachman)
- Ομαλοποιημένη υποκειμενική λειτουργία γόνατος και ψυχολογική ετοιμότητα
- Ισοκινητική δύναμη τετρακέφαλου και οπίσθιων μηριαίων με συμμετρία 100% για επιστροφή σε αθλήματα υψηλών απαιτήσεων 1
Η λειτουργική αξιολόγηση, όπως η δοκιμασία άλματος, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένας παράγοντας για τον καθορισμό της επιστροφής στον αθλητισμό μετά από ανακατασκευή ΠΧΣ. 1
Επισημάνσεις και Προφυλάξεις
- Οι λειτουργικοί νάρθηκες γόνατος δεν συνιστώνται για συνήθη χρήση σε ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε πρωτογενή ανακατασκευή ΠΧΣ καθώς δεν προσφέρουν κλινικό όφελος 1
- Προφυλακτικοί νάρθηκες δεν αποτελούν προτιμώμενη επιλογή για την πρόληψη τραυματισμού του ΠΧΣ 1
- Σε ασθενείς με συνδυασμένες ρήξεις ΠΧΣ και έσω πλάγιου συνδέσμου (MCL), η μη χειρουργική αντιμετώπιση της βλάβης του MCL οδηγεί σε καλά αποτελέσματα, αν και η χειρουργική αντιμετώπιση του MCL μπορεί να εξεταστεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις 1