Penisilin Alerjisi Olan Hastalarda Alternatif Antibiyotikler
Penisilin alerjisi olan hastalarda en güvenli alternatif antibiyotikler karbapenemler (örneğin meropenem, ertapenem) ve monobaktamlar (örneğin aztreonam) olup, bunların çapraz reaktivite oranları düşük veya hiç yoktur. 1
Alternatif Antibiyotik Seçimi
Penisilin alerjisinin tipine ve şiddetine göre alternatif antibiyotik seçimi yapılmalıdır:
İmmediyet Tip (IgE-aracılı) Alerji Durumunda:
Son 5 yıl içinde reaksiyon yaşayanlar için:
5 yıldan önce hafif reaksiyon yaşayanlar için:
- Farklı yan zincirli sefalosporinler (çapraz reaktivite %2.11): Sefazolin, sefpodoksim, seftriakson, seftazidim, sefepim 1
- Kontrollü ortamda kullanılabilir
Geç Tip Alerji Durumunda:
- Son 1 yıldan yakın reaksiyon yaşayanlar için:
Çapraz Reaktivite Riskleri
Sefalosporinlerle çapraz reaktivite oranları:
- Aminosefalosporinler (sefaleksin, sefadroksil): %16.45 1
- Orta benzerlik skorlu sefalosporinler: %5.60 1
- Farklı yan zincirli sefalosporinler: %2.11 1
Karbapenemlerle çapraz reaktivite:
- Önceki çalışmalarda yüksek görünse de, güncel araştırmalar riskin çok düşük olduğunu göstermektedir 4
Klinik Yaklaşım Algoritması
Alerji öyküsünü değerlendirin:
- Reaksiyonun tipi (anafilaksi, ürtiker, makülopapüler döküntü)
- Reaksiyonun zamanlaması (son 1-5 yıl içinde mi, yoksa daha önce mi?)
- Reaksiyonun şiddeti (hafif, orta, şiddetli)
Alerji tipine göre antibiyotik seçimi yapın:
Anafilaksi veya ürtiker öyküsü varsa:
Sadece döküntü veya ateş öyküsü varsa:
Enfeksiyon bölgesine ve etken mikroorganizmaya göre antibiyotik seçimi:
- Solunum yolu enfeksiyonları: Levofloksasin, moksifloksasin, azitromisin
- İdrar yolu enfeksiyonları: Siprofloksasin, trimetoprim-sülfametoksazol
- Cilt enfeksiyonları: Klindamisin, doksisiklin
- İntraabdominal enfeksiyonlar: Metronidazol ile kombinasyon halinde karbapenemler
Önemli Uyarılar ve Dikkat Edilecek Noktalar
- Penisilin alerjisi tanısı genellikle aşırı konulmaktadır; belgelenmiş penisilin alerjisi olan hastaların >%90'ı cilt testinde gerçek alerji göstermemektedir 1
- Gereksiz yere sefalosporinlerden kaçınmak, daha geniş spektrumlu antibiyotiklerin kullanımına, maliyet artışına ve C. difficile enfeksiyonu riskinin artmasına yol açabilir 1
- Böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalarda karbapenemler ve diğer antibiyotiklerin dozları ayarlanmalıdır 1, 6
- Yaşlı hastalarda, özellikle böbrek fonksiyon bozukluğu olanlarda, doz ayarlaması yapılmadan sefepim kullanımı ciddi yan etkilere neden olabilir 6
Penisilin alerjisi olan hastalarda antibiyotik seçimi, alerji öyküsünün doğru değerlendirilmesi ve enfeksiyon tipine göre en uygun alternatifin seçilmesini gerektirir. Güncel kanıtlar, özellikle farklı yan zincirli sefalosporinler ve karbapenemlerle çapraz reaktivite riskinin önceden düşünüldüğünden çok daha düşük olduğunu göstermektedir.