COVID-19 Tedavisi Sonrası Ameliyat Öncesi İzolasyon Önlemleri
COVID-19 tedavisi görmüş hastalarda cerrahi işlem öncesinde, enfeksiyon bulaşma riskini en aza indirmek için özel izolasyon önlemleri uygulanmalı ve hastalar için ayrı bir ameliyathane alanı tahsis edilmelidir. 1
Ameliyat Öncesi Hazırlık ve İzolasyon
Hasta Hazırlığı
- COVID-19 tedavisi görmüş hastalar için özel bir ameliyathane alanı (COVID Ameliyat Alanı - COA) ayrılmalıdır
- Bu alan mümkünse ameliyathane bloğunun girişine yakın ve diğer alanlardan izole olmalıdır 1
- Hastalar ameliyathaneye mümkün olduğunca kısa ve önceden planlanmış güzergâhlardan taşınmalıdır
- Tüm entübe edilmemiş hastalar cerrahi maske takmalıdır
- Hasta transferi aynı personel tarafından başlangıçtan varış noktasına kadar gerçekleştirilmelidir 1
Personel Koruyucu Ekipmanları (KKE)
- Tüm sağlık personeli hasta ile temas etmeden önce tam KKE giymelidir:
- Çift kat eldiven
- Koruyucu gözlük veya yüz siperi
- Sıvı geçirmez önlük
- FFP2/FFP3 maske (özellikle aerosol üreten işlemler sırasında FFP3 tercih edilmelidir)
- Uzun ayak koruyucuları
- Bone 1
Ameliyathane Hazırlığı
- İdeal olarak negatif basınçlı ameliyathaneler kullanılmalıdır
- Negatif basınçlı ameliyathane yoksa, yüksek hava değişim döngüsü (≥25 döngü/saat) sağlanmalıdır
- Ameliyathanede sadece gerekli minimum ekipman bulundurulmalıdır
- Mümkün olduğunca tek kullanımlık malzemeler tercih edilmelidir
- Tüm cerrahi malzemeler (dikiş, bistüri vb.) önceden hazırlanmalıdır
- Alkollü el dezenfektanı her zaman ulaşılabilir olmalıdır 1
Ameliyat Sırasında Alınacak Önlemler
Ameliyathane Yönetimi
- Ameliyathane kapısı sürekli kapalı tutulmalı ve gereksiz giriş çıkışlar engellenmelidir
- Ameliyat başladıktan sonra personel odadan çıkmamalıdır
- Tüm elektronik cihazlar koruyucu kılıflar ile kullanılmalı ve işlem sonunda dezenfekte edilmelidir
- Hasta ile doğrudan temas eden tüm personel çift kat eldiven kullanmalıdır
- Ameliyat sırasında ek malzeme gerekirse, ameliyathane dışındaki personel tarafından temin edilmelidir 1
Anestezi Uygulamaları
- Aerosol oluşturan işlemler (entübasyon, ekstübasyon vb.) sırasında özel dikkat gösterilmelidir
- Mümkün olduğunca tek kullanımlık hava yolu ekipmanları tercih edilmelidir
- İlk denemede başarılı olma olasılığı en yüksek entübasyon teknikleri tercih edilmelidir
- Uyanık entübasyon tekniklerinden kaçınılmalıdır 1
Ameliyat Sonrası Önlemler
KKE Çıkarma Prosedürü
- KKE çıkarma işlemi ameliyathane dışında, özel olarak belirlenmiş alanlarda yapılmalıdır
- İlk olarak dış eldiven çıkarılmalıdır (en kontamine parça)
- Koruyucu giysi, ayak koruyucuları ve bone daha sonra çıkarılmalıdır
- Maske ve gözlük en son çıkarılmalı, maske kulak askılarından tutularak dış yüzeye dokunulmadan çıkarılmalıdır
- İkinci çift eldiven en son çıkarılmalı ve hemen ardından el dezenfeksiyonu yapılmalıdır 1
Çevre Temizliği ve Dezenfeksiyon
- Ameliyathane ve çevresi her işlemden sonra en kısa sürede dezenfekte edilmelidir
- Tüm yüzeyler ve elektromedikal cihazlar titizlikle temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir
- Tüm kontamine tek kullanımlık malzemeler ve KKE'ler özel tıbbi atık kutularına atılmalıdır
- Mümkünse, tüm personel her işlemden sonra duş almalıdır 1
Önemli Uyarılar ve Dikkat Edilecek Noktlar
- Ameliyat sonrası iyileşme fazı, hastanın servise/yoğun bakıma transferinden önce ameliyathanede gerçekleştirilmelidir
- Hasta ameliyathaneden ayrıldıktan sonra, bir sonraki işlem öncesinde hava kontaminasyonunu azaltmak için mümkün olduğunca zaman bırakılmalıdır
- Tüm tıbbi kayıtlar ameliyathane dışında tutulmalı ve danışma işlemleri minimumda tutulmalıdır 1
- COVID-19 geçiren hastalarda ameliyat sonrası komplikasyon ve ölüm riski artmaktadır, bu nedenle izolasyon önlemlerine titizlikle uyulmalıdır 2
Bu önlemler, COVID-19 tedavisi görmüş hastalarda cerrahi işlemler sırasında hem hasta güvenliğini sağlamak hem de sağlık çalışanlarına ve diğer hastalara bulaş riskini en aza indirmek için kritik öneme sahiptir.