How to manage fluconazole-induced cholestasis elevation?

Flukonazol Kaynaklı Kolestaz Yüksekliğinin Yönetimi

Flukonazol kaynaklı kolestaz yüksekliğinde, ilacın derhal kesilmesi ve alternatif antifungal tedaviye geçilmesi en uygun yaklaşımdır. 1

Tanı ve Değerlendirme

• Flukonazol kullanımı sırasında karaciğer fonksiyon testlerinde yükselme (AST, ALT, total bilirubin) ve koagülasyon parametrelerinde uzama (PT, aPTT) tedavinin başlangıcından itibaren 2 gün gibi kısa sürede görülebilir 2
• Flukonazol kaynaklı karaciğer hasarı doz bağımsız olabilir ve düşük risk gruplarında bile akut karaciğer yetmezliğine neden olabilir 1
• Kolestaz belirtileri:
  • Sarılık
  • Kaşıntı
  • Koyu renkli idrar
  • Açık renkli dışkı
  • Karaciğer fonksiyon testlerinde yükselme

Tedavi Algoritması

1. İlk Adım: Flukonazolün Derhal Kesilmesi

   • Flukonazol kullanımına bağlı kolestaz şüphesinde ilacı hemen kesin
   • Karaciğer fonksiyon testlerini yakından takip edin

2. Alternatif Antifungal Tedavi Seçenekleri

   • Candida enfeksiyonlarında flukonazole dirençli türler için:
     • Amfoterisin B deoksikolat: 0.3-0.6 mg/kg/gün (1-7 gün) 3
     • Flusitozin: 25 mg/kg günde 4 kez (7-10 gün) 3
     • Ekinokandinler: Kaspofungin (70 mg yükleme, sonra 50 mg/gün), mikafungin (150 mg/gün) veya anidulafungin (200 mg/gün) 4

3. Destekleyici Tedavi

   • Yeterli hidrasyon sağlayın
   • Kaşıntı için antihistaminikler veya safra asidi bağlayıcıları kullanılabilir
   • Ağır vakalarda ursodeoksikolik asit düşünülebilir

İzlem ve Takip

• Karaciğer fonksiyon testlerini (AST, ALT, ALP, GGT, bilirubin) düzenli olarak takip edin
• Flukonazol kesildikten sonra karaciğer fonksiyonlarının normale dönmesi genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında gerçekleşir 2
• Bazı vakalarda kolestaz 1-2 yıl kadar uzun sürebilir 5
• Karaciğer fonksiyonları normale dönene kadar hepatotoksik ilaçlardan kaçının

Risk Faktörleri ve Önlemler

• Altta yatan karaciğer hastalığı olan hastalarda flukonazol kullanımı sırasında karaciğer fonksiyonları yakından izlenmelidir 2
• HIV pozitif hastalar flukonazol kaynaklı hepatotoksisite açısından daha yüksek risk altında olabilir 2
• Çok düşük doğum ağırlıklı bebeklerde flukonazol profilaksisinin daha az sıklıkta uygulanması (haftada iki kez) kolestaz riskini azaltabilir 6

Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

• Flukonazol kaynaklı karaciğer hasarı, ilacın rutin kullanımı nedeniyle klinisyenlerin dikkat etmesi gereken ciddi bir durumdur
• İlaç kaynaklı kolestaz, basit sarılıktan ekstrahepatik biliyer obstrüksiyonu, primer biliyer siroz ve sklerozan kolanjiti taklit eden safra kanalı hasarına kadar geniş bir klinik-patolojik spektrumda görülebilir 7
• Flukonazol kullanımı sırasında karaciğer fonksiyon testlerinde bozulma görülen hastalarda ilaç kesilmeli ve alternatif tedavi seçenekleri değerlendirilmelidir

Flukonazol kaynaklı kolestaz yönetiminde erken tanı ve ilacın hızla kesilmesi, komplikasyonların önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.