درمان اضطراب اجتماعی
مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) مانند اسیتالوپرام، فلووکسامین، پاروکستین و سرترالین به عنوان خط اول درمان دارویی اضطراب اجتماعی توصیه میشوند. 1, 2
درمان دارویی
خط اول درمان:
- مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs):
خط دوم درمان:
مهارکنندههای بازجذب سروتونین-نوراپینفرین (SNRIs):
بنزودیازپینها (به عنوان خط دوم):
- آلپرازولام، برومازپام و کلونازپام 1
- توجه: استفاده کوتاهمدت به دلیل خطر وابستگی و عوارض جانبی
نکات مهم درمان دارویی:
- درمان باید حداقل ۱۲ هفته ادامه یابد تا اثربخشی آن ارزیابی شود 2
- قطع دارو باید به تدریج (طی هفتهها تا ماهها) انجام شود تا از علائم قطع دارو جلوگیری شود 2
- در بیماران مسن، شروع با دوز پایینتر و افزایش آهستهتر توصیه میشود 2
- پایش بیمار برای علائم افکار خودکشی، سندرم سروتونین و اختلال عملکرد جنسی ضروری است 2
درمان روانشناختی
درمان شناختی-رفتاری (CBT):
- درمان شناختی-رفتاری فردی بر درمان گروهی ارجحیت دارد 1, 2
- ساختار درمان: حدود ۱۴ جلسه طی ۴ ماه، هر جلسه ۶۰-۹۰ دقیقه 1
- اجزای درمان شامل:
- آموزش روانی درباره اضطراب اجتماعی
- بازسازی شناختی
- مواجهه تدریجی با موقعیتهای اجتماعی ترسآور
- بررسی و اصلاح باورهای اصلی
- پیشگیری از عود 1
خودیاری با پشتیبانی CBT:
- اگر بیمار تمایلی به CBT حضوری ندارد، خودیاری با پشتیبانی مبتنی بر CBT توصیه میشود 1, 2
- معمولاً شامل حدود ۹ جلسه طی ۳-۴ ماه با استفاده از مواد خودیاری مبتنی بر CBT با پشتیبانی درمانگر 1
رویکرد درمانی ترکیبی
- ترکیب SSRI/SNRI با CBT ممکن است در بیماران با اضطراب شدید یا مقاوم به درمان مؤثرتر از هر یک از درمانها به تنهایی باشد 2, 4
- پاسخ به درمان باید پس از ۴-۶ هفته از شروع داروی جدید ارزیابی شود 2
نکات مهم در مدیریت درمان
- درمان باید برای مدت کافی ادامه یابد؛ مطالعات نشان دادهاند که اثربخشی سرترالین در اختلال اضطراب اجتماعی تا ۲۴ هفته پس از ۲۰ هفته درمان اولیه حفظ میشود 3
- بیماران باید به طور منظم برای ارزیابی پاسخ به درمان و عوارض جانبی پیگیری شوند 2
- در صورت عدم پاسخ به مونوتراپی، افزودن داروی دوم از کلاس متفاوت میتواند مفید باشد 2
هشدارها و نکات احتیاطی
- بنزودیازپینها باید با احتیاط و برای دورههای کوتاه استفاده شوند به دلیل خطر وابستگی 2
- بتابلاکرها (آتنولول و پروپرانولول) و کوئتیاپین برای درمان اضطراب اجتماعی توصیه نمیشوند 1
- در بیماران با نارسایی کبدی یا کلیوی، باید احتیاط بیشتری در استفاده از داروها به خصوص پاروکستین به عمل آید 2
اضطراب اجتماعی یک اختلال شایع و قابل درمان است که با درمان مناسب دارویی و روانشناختی، میتوان علائم آن را به طور قابل توجهی کاهش داد و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشید 5.