What antibiotics can cause QT prolongation?

QT Uzaması Yapan Antibiyotikler

Makrolidler, florokinolonlar, trimetoprim-sülfametoksazol ve pentamidin gibi çeşitli antibiyotik sınıfları QT aralığını uzatabilir ve potansiyel olarak hayatı tehdit eden torsades de pointes aritmisine yol açabilir. 1, 2

QT Uzaması Yapan Antibiyotik Sınıfları

Makrolid Antibiyotikler

• Eritromisin: QT uzaması ve torsades de pointes ile en güçlü ilişkiye sahip makroliddir 1, 3
• Klaritromisin: Kardiyak potasyum kanallarını doğrudan bloke eder ve QT uzamasına neden olabilir 1, 3
• Azitromisin: Diğer makrolidlere göre daha az QT uzatıcı etkiye sahip olmasına rağmen, nadir aritmilere ve ani ölüm riskinde artışa neden olabilir 1, 3
• Spiramisin: QT uzaması ve yenidoğanlarda kardiyak arrest ile ilişkilendirilmiştir 1

Florokinolonlar

• Sparfloksasin: En yüksek QT uzatma potansiyeline sahiptir (14,5/milyon malign aritmi riski) 1
• Moksifloksasin: Belirgin QT uzaması yapabilir 3, 4
• Levofloksasin: Orta derecede QT uzaması riski taşır 3, 5
• Gatifloksasin: QT uzaması yapabilir 3
• Siprofloksasin: Diğer florokinolonlara göre daha düşük risk (1/milyon malign aritmi riski) taşısa da, nadir durumlarda QT uzaması ve torsades de pointes'e neden olabilir 1, 5

Diğer Antibiyotikler

• Trimetoprim-sülfametoksazol: Sülfametoksazol bileşeni QT uzamasına ve torsades de pointes'e neden olabilir 1, 2
• Pentamidin: Pneumocystis carinii pnömonisi tedavisinde kullanılır ve polimorfik ventriküler aritmilere neden olabilir 1, 2
• Ketokonazol ve diğer imidazol antifungaller: Hem doğrudan K+ kanallarını bloke eder hem de sitokrom P450 inhibisyonu yoluyla diğer QT uzatıcı ilaçların metabolizmasını etkiler 1, 2

Risk Faktörleri ve Yönetim

Risk Faktörleri

• Konjenital veya edinilmiş QT uzaması öyküsü
• Kadın cinsiyet
• İleri yaş (>65)
• Elektrolit bozuklukları (hipokalemi, hipomagnezemi)
• Kalp hastalığı
• Bradiaritmiler
• Çoklu QT uzatıcı ilaç kullanımı 1, 2, 6

Sitokrom P450 Etkileşimleri

Makrolidler (özellikle eritromisin ve klaritromisin) sitokrom P450 enzimlerini inhibe ederek diğer QT uzatıcı ilaçların metabolizmasını etkileyebilir. Bu durum, aşağıdaki ilaçlarla birlikte kullanıldığında tehlikeli olabilir:

• Terfenadin, astemizol, pimozid, sisaprid
• Ergotamin ve dihidroergotamin
• Statinler (özellikle lovastatin ve simvastatin)
• Kolşisin
• Tikagrelol, ranolazin 1, 2

İzlem ve Yönetim

1. QT uzatıcı antibiyotik başlamadan önce:

   • Bazal EKG çekilmeli
   • Elektrolit düzeyleri kontrol edilmeli
   • QT uzaması yapan diğer ilaçlar gözden geçirilmeli

2. Tedavi sırasında:

   • Tedavi başlangıcından 7 gün sonra ve doz değişikliklerinde EKG kontrolü
   • Elektrolit düzeylerinin düzenli takibi
   • QTc >500 ms veya bazal değerden >60 ms artış durumunda ilacın kesilmesi 1, 2

3. Torsades de pointes gelişirse:

   • Serum magnezyum düzeyinden bağımsız olarak 2g IV magnezyum sülfat
   • Hemodinamik instabilite varsa senkronize olmayan defibrilasyon
   • Serum potasyum düzeyini 4,5-5 mEq/L arasında tutma 2

Klinik Uygulama Önerileri

1. Mümkünse QT uzaması yapmayan alternatif antibiyotikler tercih edilmelidir.

2. QT uzaması riski olan hastalarda antibiyotik seçimi:

   • Düşük risk: Penisilinler, sefalosporinler, klindamisin
   • Makrolid gerekiyorsa: Azitromisin > Klaritromisin > Eritromisin
   • Florokinolon gerekiyorsa: Siprofloksasin > Levofloksasin > Moksifloksasin > Sparfloksasin 1, 3

3. QT uzaması yapan antibiyotikler aşağıdaki durumlarda kontrendikedir:

   • Konjenital veya belgelenmiş edinilmiş QT uzaması
   • Ventriküler kardiyak aritmi öyküsü
   • Torsades de pointes öyküsü
   • Hipokalemi 1, 2

4. Makrolidler ve florokinolonlar, QT uzaması yapan diğer ilaçlarla (antipsikotikler, antiaritmikler, antiemetikler, antidepresanlar) birlikte kullanımından kaçınılmalıdır 2, 7

QT uzaması yapan antibiyotiklerin kullanımında, özellikle risk faktörleri olan hastalarda, fayda-risk değerlendirmesi yapılmalı ve gerekli izlem stratejileri uygulanmalıdır.