What infectious diseases can cause skin rashes?

Deri Döküntüsüne Neden Olabilecek Enfektif Hastalıklar

Deri döküntüsüne neden olan çok sayıda enfeksiyöz hastalık vardır ve bunlar morbidite ve mortalite açısından önemli risk oluşturabilir. Klinik görünüm, döküntünün dağılımı ve eşlik eden semptomlar tanıda yardımcı olur.

Viral Enfeksiyonlar

• İnsan herpes virüsleri: Herpes simpleks virüs, Varisella zoster virüs (suçiçeği ve zona) 1, 2
• Çocukluk çağı döküntülü hastalıkları:
  • Kızamık
  • Kızamıkçık (Rubella)
  • Eritema infeksiyozum (5. hastalık)
  • Roseola infantum (6. hastalık) 2, 3
• El-ayak-ağız hastalığı: Coxsackievirus kaynaklı 2
• Molluscum contagiosum: Poxvirus ailesinden 2, 3
• Gianotti-Crosti sendromu: Çeşitli virüslerle ilişkili papüler akrodermatit 4

Bakteriyel Enfeksiyonlar

• Riketsiyöz hastalıklar:
  • Rocky Mountain Spotted Fever (RMSF): Başlangıçta makülopapüler, sonra peteşiyal döküntü, genellikle el ve ayak tabanlarını da tutar 1
  • Ehrlichiosis: Hastaların yaklaşık üçte birinde döküntü görülür 1
• Stafilokokal enfeksiyonlar:
  • İmpetigo: Yüzeysel bakteriyel enfeksiyon, genellikle yüz ve ekstremitelerde 3
  • Stafilokokal haşlanmış deri sendromu (SSSS) 4
• Streptokokal enfeksiyonlar:
  • Kızıl (Scarlet fever): Üst gövdede başlayıp tüm vücuda yayılan, avuç içi ve ayak tabanlarını tutmayan döküntü 1, 3
  • Erizipel: Keskin sınırlı, eritemli plaklar 5
• Selülit: En sık hastaneye yatış gerektiren cilt enfeksiyonu 5
• Sekonder sifiliz: Makülopapüler döküntü, avuç içi ve ayak tabanlarını tutabilir 1
• Leptospiroz: Makülopapüler döküntü yapabilir 1

Paraziter Enfeksiyonlar

• Şistozomiyaz: Katayama sendromu olarak bilinen akut dönemde döküntü 1
• Onkoserkiyaz: Bacaklar ve kalçalarda yaygın, kaşıntılı dermatit 1
• Strongiloidiyaz: Larva currens olarak bilinen, hızla ilerleyen kaşıntılı, lineer, ürtikeryal döküntü 1
• Trikinelyoz: Yüz ve periorbital ödem, ürtikeryal döküntü, şiddetli miyalji 1
• Kütanöz larva migrans: Karakteristik göç eden döküntü 1
• Toxocariasis: Eozinofilik meningo-ensefalit yapabilir 1

Fungal Enfeksiyonlar

• Tinea enfeksiyonları: Saçlı deri, vücut, kasık, ayak, el veya tırnaklarda görülebilir 3
• Koksidioidomikoz ve parakoksidioidomikoz: Özellikle immün sistemi baskılanmış hastalarda eozinofilik menenjit yapabilir 1

Tanı Yaklaşımı

1. Döküntünün özellikleri:

   • Morfoloji (makülopapüler, peteşiyal, veziküler)
   • Dağılım (santripetal, santrifugal, lokalize)
   • İlerleyişi (statik, yayılan)
   • Avuç içi/ayak tabanı tutulumu 1

2. Eşlik eden semptomlar:

   • Ateş: Roseola, eritema infeksiyozum ve kızılda sık görülür 3
   • Kaşıntı: Atopik dermatit, pitriyazis rozea, eritema infeksiyozum, molluscum contagiosum ve tinea enfeksiyonlarında görülebilir 3
   • Nörolojik belirtiler: Bazı paraziter enfeksiyonlarda ve riketsiyöz hastalıklarda görülebilir 1

3. Laboratuvar tetkikleri:

   • Tam kan sayımı: Eozinofili paraziter enfeksiyonları düşündürür 1
   • Karaciğer fonksiyon testleri: RMSF ve ehrlichiosis'de hafif yükselmeler görülebilir 1
   • Serolojik testler: Spesifik enfeksiyöz etkenler için 1

Tedavi Yaklaşımı

• Viral enfeksiyonlar: Çoğunlukla destekleyici tedavi, bazı durumlarda antiviral ajanlar
• Bakteriyel enfeksiyonlar: Uygun antibiyotik tedavisi (örn. RMSF için doksisiklin) 1
• Paraziter enfeksiyonlar: Spesifik antiparaziter ilaçlar (örn. şistozomiyaz için prazikuantel, strongiloidiyaz için ivermektin) 1
• Fungal enfeksiyonlar: Antifungal tedavi, artan direnç nedeniyle dikkatli kullanım 4

Önemli Uyarılar

• Döküntülü ateşli hastalıkların ayırıcı tanısı geniştir ve bazıları hayatı tehdit edici olabilir 6
• Döküntünün zamanlaması, dağılımı ve ilerleyişi tanıda önemli ipuçları sağlar 1
• RMSF gibi bazı enfeksiyonlar erken tanı ve tedavi gerektiren, potansiyel olarak ölümcül hastalıklardır 1
• Bazı ilaçlar (örn. seftriakson) döküntü yapabilir, bu nedenle ilaç öyküsü önemlidir 7
• Tanı testleri başlangıçta negatif olabilir, klinik şüphe durumunda tekrarlanmalıdır 6

Deri döküntüsüne neden olan enfeksiyöz hastalıkların erken tanı ve tedavisi, komplikasyonları önlemek ve mortaliteyi azaltmak için kritik öneme sahiptir.