Is whole-brain radiation necessary to treat breast cancer metastases in the brain due to the blood-brain barrier?

การรักษามะเร็งเต้านมที่แพร่กระจายไปยังสมอง

การฉายรังสีทั้งสมอง (WBRT) ไม่จำเป็นต้องใช้เสมอไปในการรักษามะเร็งเต้านมที่แพร่กระจายไปยังสมอง เนื่องจากปัจจุบันมีทางเลือกการรักษาหลากหลายที่มีประสิทธิภาพ ขึ้นอยู่กับลักษณะของรอยโรคและสภาวะของผู้ป่วย 1

ความเข้าใจเกี่ยวกับเยื่อกั้นเลือด-สมอง (Blood-Brain Barrier)

มะเร็งเต้านมมีแนวโน้มแพร่กระจายไปยังสมองได้บ่อย โดยเฉพาะในผู้ป่วย HER2-positive ซึ่งพบได้ถึงครึ่งหนึ่งของผู้ป่วยกลุ่มนี้ 1 แม้ว่าเยื่อกั้นเลือด-สมอง (Blood-Brain Barrier) จะเป็นอุปสรรคต่อการนำส่งยาเข้าสู่ระบบประสาทส่วนกลาง 2, 3 แต่ไม่ได้หมายความว่าการฉายรังสีทั้งสมองเป็นวิธีเดียวที่จะรักษาได้ผล

ทางเลือกในการรักษา

1. การรักษาเฉพาะที่ (Local Therapy)

• การผ่าตัด: เหมาะสำหรับรอยโรคเดี่ยวหรือจำนวนน้อยที่สามารถเข้าถึงได้ ควรตามด้วยการฉายรังสีแบบ SRS บริเวณที่ผ่าตัด 1
• การฉายรังสีแบบ Stereotactic Radiosurgery (SRS): แนะนำสำหรับผู้ป่วยที่มีรอยโรคในสมอง 1-4 ตำแหน่ง และควรพิจารณาในผู้ป่วยที่มีรอยโรค 5-10 ตำแหน่ง 1
• การฉายรังสีทั้งสมอง (WBRT): ไม่ใช่การรักษามาตรฐานแรกเสมอไป แต่ยังมีบทบาทในการรักษาแบบประคับประคองสำหรับผู้ป่วยที่มีรอยโรคแพร่กระจายมาก 1
  • ข้อควรระวัง: WBRT มีผลข้างเคียงที่น่ากังวลทั้งระยะสั้นและระยะยาว รวมถึงภาวะความเสื่อมทางปัญญาและความเหนื่อยล้า 1
  • หากจำเป็นต้องใช้ WBRT ควรให้ร่วมกับยา memantine และใช้เทคนิค hippocampal avoidance (HA) หากไม่มีรอยโรคในระยะ 5 มม. จาก hippocampus เพื่อลดผลกระทบต่อความรู้ความจำ 1

2. การรักษาด้วยยา (Systemic Therapy)

• ยาที่สามารถผ่านเยื่อกั้นเลือด-สมอง: มียาบางชนิดที่สามารถผ่านเยื่อกั้นเลือด-สมองได้ โดยเฉพาะในผู้ป่วย HER2-positive 1
• การรักษาด้วยยาก่อนการฉายรังสี: ในผู้ป่วยที่มีรอยโรคในสมองขนาดเล็ก ไม่มีอาการ และยังไม่ได้รับการฉายรังสี สามารถพิจารณาให้การรักษาด้วยยาก่อนได้ 1
• ยาที่มีประสิทธิภาพ: สำหรับผู้ป่วย HER2-positive มีทางเลือกยาหลายชนิด เช่น tucatinib ร่วมกับ trastuzumab และ capecitabine ที่แสดงประสิทธิภาพในการรักษารอยโรคในสมอง 1

แนวทางการตัดสินใจเลือกการรักษา

1. ประเมินจำนวนและขนาดของรอยโรค:

   • รอยโรคเดี่ยวหรือน้อยกว่า 4 ตำแหน่ง: พิจารณาการผ่าตัดหรือ SRS 1
   • รอยโรคจำนวนมาก: พิจารณา WBRT หรือการรักษาด้วยยา 1

2. ประเมินอาการของผู้ป่วย:

   • มีอาการ: พิจารณาการรักษาเฉพาะที่เพื่อบรรเทาอาการโดยเร็ว 1
   • ไม่มีอาการ: สามารถพิจารณาการรักษาด้วยยาก่อนได้ 1

3. ประเมินชนิดของมะเร็งเต้านม:

   • HER2-positive: มีทางเลือกการรักษาด้วยยาที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น 1
   • ชนิดอื่นๆ: อาจต้องพึ่งพาการรักษาเฉพาะที่มากกว่า 1

ข้อควรระวังและข้อพิจารณาพิเศษ

• การฉายรังสีทั้งสมอง (WBRT) อาจส่งผลกระทบต่อความรู้ความจำและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย 1
• การใช้ memantine ร่วมกับ WBRT สามารถชะลอการเสื่อมของความรู้ความจำได้ 1
• การรักษาควรพิจารณาโดยทีมสหสาขา ประกอบด้วยแพทย์รังสีรักษา ประสาทศัลยแพทย์ รังสีแพทย์ และอายุรแพทย์มะเร็งวิทยา 1
• ควรมีการติดตามด้วยการตรวจ MRI สมองอย่างสม่ำเสมอในผู้ป่วยมะเร็งเต้านม HER2-positive เนื่องจากมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดการแพร่กระจายไปยังสมอง 1

สรุปแล้ว การรักษามะเร็งเต้านมที่แพร่กระจายไปยังสมองไม่จำเป็นต้องใช้การฉายรังสีทั้งสมองเสมอไป แต่ควรพิจารณาทางเลือกการรักษาที่เหมาะสมตามลักษณะของรอยโรค อาการของผู้ป่วย และชนิดของมะเร็งเต้านม โดยมีเป้าหมายเพื่อควบคุมโรคและรักษาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย