Bezpieczeństwo stosowania melatoniny u dzieci
Melatonina jest ogólnie bezpieczna dla dzieci, szczególnie w przypadku zaburzeń zasypiania, pod warunkiem stosowania odpowiednich dawek i właściwego czasu podawania, jednak należy ją stosować pod nadzorem specjalisty i jako część szerszego podejścia do leczenia problemów ze snem. 1
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie melatoniny powinno być dostosowane do wieku dziecka i rodzaju problemu ze snem:
- Dzieci z opóźnioną fazą snu (DSWPD) bez chorób współistniejących: 0,15 mg/kg podawane 1,5-2 godziny przed zwyczajową porą snu 1
- Dzieci z DSWPD i chorobami psychiatrycznymi: 3-5 mg (w zależności od masy ciała) podawane o 18:00 lub 19:00 1
- Melatoninę należy podawać na pusty żołądek w celu maksymalizacji skuteczności 1
- Zaleca się podawanie melatoniny 1-2 godziny przed planowanym czasem snu 1, 2
Skuteczność
- Badania kliniczne konsekwentnie wykazują, że melatonina skraca czas zasypiania o 22-60 minut u dzieci i młodzieży z zaburzeniami zasypiania 2
- Jest szczególnie skuteczna w leczeniu bezsenności z trudnościami w zasypianiu oraz w zespole opóźnionej fazy snu 3
- Najlepsze efekty osiąga się, gdy melatonina jest podawana 3-5 godzin przed fizjologicznym początkiem wydzielania endogennej melatoniny w warunkach przyciemnionego światła 2
Bezpieczeństwo
- Badania toksyczności ostrej u gryzoni wykazały efekty toksyczne tylko przy ekstremalnie wysokich dawkach (>400 mg/kg), wielokrotnie przekraczających zalecane dawki dla ludzi 2
- W 19 randomizowanych badaniach kontrolowanych obejmujących 841 dzieci i młodzieży z DSWPD nie zgłoszono żadnych poważnych działań niepożądanych 2
- Cztery długoterminowe badania bezpieczeństwa (1,0-10,8 lat) nie wykazały istotnych odchyleń w rozwoju dzieci w zakresie jakości snu, rozwoju dojrzewania i zdrowia psychicznego 2
- Dane porejestracyjne dla preparatu melatoniny o natychmiastowym uwalnianiu (Bio-melatonin) stosowanego w Wielkiej Brytanii od 2008 roku nie wykazały żadnych działań niepożądanych 2
Środki ostrożności i monitorowanie
- Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z padaczką, zaburzeniami czynności wątroby lub przyjmujących warfarynę ze względu na potencjalne interakcje 1
- Kluczowe obawy dotyczące stosowania melatoniny u dzieci obejmują potencjalny wpływ na regulację hormonu wzrostu i możliwy wpływ na funkcje rozrodcze/rozwój 1
- Zaleca się regularne monitorowanie skuteczności i działań niepożądanych, a także okresowe próby przerwania leczenia melatoniną w celu oceny dalszej potrzeby jej stosowania 1
- Wskazane jest konsultowanie się ze specjalistą w dziedzinie zaburzeń snu u dzieci zamiast samodzielnego podawania melatoniny 1
Zalecenia praktyczne
Melatonina powinna być częścią szerszego podejścia do poprawy snu, obejmującego interwencje niefarmakologiczne 1:
- Ograniczenie ekspozycji na niebieskie światło z urządzeń elektronicznych wieczorem
- Utrzymywanie stałego harmonogramu snu i czuwania
- Stworzenie ciemnego, cichego i chłodnego środowiska sypialni
Zaleca się okresowe przerywanie leczenia melatoniną (przynajmniej raz w roku, najlepiej podczas wakacji letnich) w celu oceny statusu rytmów okołodobowych 2
Nie ma dowodów na to, że preparaty melatoniny o przedłużonym uwalnianiu mają przewagę nad preparatami o natychmiastowym uwalnianiu 3
Najczęstsze powody stosowania melatoniny przez rodziców
- Pomoc dziecku w zasypianiu (49,3%)
- Wyciszenie przed snem (22,7%)
- Ułatwienie zmian w rutynie snu (17,5%)
- Zmiana rytmu dobowego (11,4%) 4
Warto zauważyć, że rodzice często rozpoczynają podawanie melatoniny bez zalecenia lekarza (50,0%), co podkreśla potrzebę szerszego rozpowszechniania wytycznych dotyczących jej stosowania 4.
Podsumowując, melatonina jest skutecznym i bezpiecznym lekiem chronobiotycznym w leczeniu zaburzeń snu u dzieci, pod warunkiem że jest podawana o właściwej porze i w odpowiedniej (minimalnej skutecznej) dawce, zawsze pod nadzorem specjalisty.