Rola scyntygrafii perfuzyjnej w diagnostyce zaburzeń perfuzji narządów
Scyntygrafia perfuzyjna jest kluczowym narzędziem diagnostycznym w ocenie zaburzeń perfuzji narządów, szczególnie w diagnostyce zatorowości płucnej, gdzie pozwala na bezpieczne wykluczenie choroby u około 25% pacjentów z podejrzeniem PE przy prawidłowym wyniku badania. 1
Zasada działania scyntygrafii perfuzyjnej
Scyntygrafia perfuzyjna opiera się na dożylnym podaniu znacznika radioaktywnego, który umożliwia ocenę perfuzji na poziomie tkankowym:
- W przypadku płuc stosuje się technet (Tc-99m) znakowany makroagregatami albuminy, które blokują niewielką frakcję naczyń włosowatych płuc 1
- Obszary z okluzją tętnic płucnych nie otrzymują cząsteczek znacznika, co powoduje powstanie "zimnych" obszarów na obrazach 1
- Badanie perfuzji często łączy się z badaniem wentylacji, co zwiększa specyficzność badania 1
Zastosowanie w diagnostyce zatorowości płucnej
Scyntygrafia perfuzyjna ma ugruntowaną pozycję w diagnostyce zatorowości płucnej:
- Prawidłowy wynik scyntygrafii perfuzyjnej pozwala bezpiecznie wykluczyć klinicznie istotną zatorowość płucną z bardzo niskim wskaźnikiem zdarzeń zakrzepowo-zatorowych (0,2%) w okresie obserwacji 1
- Około 25% pacjentów z podejrzeniem PE będzie miało prawidłowy wynik scyntygrafii perfuzyjnej, co pozwala na bezpieczne odstąpienie od leczenia przeciwkrzepliwego 1
- Kolejne 25% pacjentów będzie miało wynik o wysokim prawdopodobieństwie PE, co uzasadnia wdrożenie leczenia przeciwkrzepliwego 1
- Pozostali pacjenci wymagają dalszych badań diagnostycznych 1
Zastosowanie w diagnostyce choroby wieńcowej
Scyntygrafia perfuzyjna mięśnia sercowego (MPS) jest cennym narzędziem w diagnostyce choroby wieńcowej:
- Pozwala na ocenę perfuzji mięśnia sercowego i jego żywotności 1
- Jednorodny wychwyt znacznika wskazuje na prawidłowy mięsień sercowy i perfuzję 1
- Defekt w obrazach wysiłkowych, który normalizuje się w spoczynku (defekt odwracalny), wskazuje na indukowany niedobór perfuzji odpowiadający istotnemu zwężeniu tętnicy wieńcowej 1
- Defekt zarówno w obrazach wysiłkowych, jak i spoczynkowych (defekt utrwalony) wskazuje na obszar z utratą żywotnego mięśnia sercowego, np. po zawale 1
Bezpieczeństwo badania
Scyntygrafia perfuzyjna jest badaniem bezpiecznym:
- Powikłania związane z testem wysiłkowym są rzadkie (0,01% zgonów i 0,02% chorobowości) 1
- Ekspozycja na promieniowanie jest stosunkowo niska: 1 mSv dla scyntygrafii płuc z użyciem 100 MBq Tc-99m, co jest znacznie niższe niż w przypadku spiralnej tomografii komputerowej (2-6 mSv) 1
- W przypadku MPS ekspozycja wynosi 10-18 mSv w zależności od użytego znacznika, co jest porównywalne z tomografią komputerową i angiografią wieńcową 1
Zalety i ograniczenia w porównaniu z innymi metodami
Zalety:
- Nieinwazyjność i bezpieczeństwo 1
- Możliwość zastosowania u pacjentów z przeciwwskazaniami do środków kontrastowych 2
- Wysoka czułość w wykrywaniu zaburzeń perfuzji 3
- Możliwość oceny stopnia i lokalizacji defektów perfuzji w przypadku niecałkowitej okluzji naczyń 3
Ograniczenia:
- W przypadku PE, około 50% pacjentów wymaga dalszych badań diagnostycznych 1
- Rzadko możliwe są fałszywie ujemne wyniki, szczególnie w przypadku częściowo zamykających skrzeplin 4
- Tomografia komputerowa może lepiej uwidaczniać centralne zmiany zatorowe 3
Monitorowanie leczenia zatorowości płucnej
Scyntygrafia perfuzyjna może być przydatna w monitorowaniu pacjentów z PE:
- Badanie wyjściowe odzwierciedla ciężkość PE 5
- Badanie po 1 tygodniu wskazuje na wczesny stopień reperfuzji 5
- Badanie po 6 miesiącach pokazuje maksymalny możliwy do osiągnięcia stopień poprawy 5
- Pacjenci z niepełnym powrotem perfuzji i utrzymującym się nadciśnieniem płucnym po 24 miesiącach powinni być dalej badani w kierunku rozwoju przewlekłego zakrzepowo-zatorowego nadciśnienia płucnego 5
Podsumowanie
Scyntygrafia perfuzyjna pozostaje cennym narzędziem diagnostycznym w ocenie zaburzeń perfuzji narządów, szczególnie w diagnostyce zatorowości płucnej i choroby wieńcowej. Jest badaniem bezpiecznym, nieinwazyjnym i może być wykonywane u pacjentów z przeciwwskazaniami do innych metod obrazowania. Jej główną zaletą jest możliwość bezpiecznego wykluczenia klinicznie istotnej zatorowości płucnej przy prawidłowym wyniku badania oraz ocena fizjologicznego znaczenia zwężeń tętnic wieńcowych.