Chỉ định truyền insulin liên tục trong tăng triglycerid máu
Truyền insulin liên tục được chỉ định trong tăng triglycerid máu nặng (>1000 mg/dL hoặc >10 mmol/L) đặc biệt khi có nguy cơ viêm tụy cấp, hoặc khi triglycerid vẫn cao mặc dù đã nhịn ăn 48 giờ. 1
Cơ chế tác dụng của insulin trong tăng triglycerid máu
- Insulin kích thích hoạt động của enzyme lipoprotein lipase (LPL), tăng cường phân hủy triglycerid
- Insulin ức chế quá trình phân giải mỡ, giảm lượng acid béo tự do đi vào gan
- Insulin giảm sản xuất VLDL (very low-density lipoprotein) từ gan
Chỉ định cụ thể
Tăng triglycerid máu rất nặng (>1000 mg/dL) 1
- Đặc biệt hiệu quả ở bệnh nhân có tăng đường huyết kèm theo
- Khi triglycerid vẫn cao mặc dù đã nhịn ăn 48 giờ
Tăng triglycerid máu kèm viêm tụy cấp
- Giúp giảm nhanh nồng độ triglycerid để giảm nguy cơ viêm tụy tiến triển 2
Tăng triglycerid máu nặng ở bệnh nhân COVID-19 nặng
- Đã được chứng minh hiệu quả trong việc giảm nhanh triglycerid ở bệnh nhân COVID-19 nặng 3
Tăng triglycerid máu nặng không đáp ứng với các biện pháp điều trị khác
- Khi các biện pháp điều trị bằng thuốc uống không hiệu quả 4
Liều lượng và cách dùng
- Liều khởi đầu: 0.05-0.1 đơn vị/kg/giờ 5
- Liều điều chỉnh: Có thể tăng lên đến 0.1-0.3 đơn vị/kg/giờ tùy theo đáp ứng
- Dung dịch glucose: Nên truyền kèm dung dịch glucose 5% để tránh hạ đường huyết
- Thời gian điều trị: Thường kéo dài 2-5 ngày cho đến khi triglycerid giảm xuống dưới 500 mg/dL 4, 5
Theo dõi trong quá trình điều trị
- Đường huyết: Mỗi 1-2 giờ trong giai đoạn đầu, sau đó mỗi 4-6 giờ
- Nồng độ triglycerid: Mỗi 4-8 giờ trong 24 giờ đầu, sau đó mỗi 24 giờ cho đến khi ổn định 1
- Điện giải đồ: Đặc biệt là kali, mỗi 6-8 giờ (29% bệnh nhân có thể bị hạ kali máu) 5
Lưu ý và biến chứng
- Hạ đường huyết: Xảy ra ở khoảng 9% bệnh nhân, cần theo dõi sát và điều chỉnh tốc độ truyền glucose 5
- Hạ kali máu: Xảy ra ở khoảng 29% bệnh nhân, cần bổ sung kali khi cần thiết 5
- Chuyển đổi sang insulin dưới da: Nên bắt đầu insulin nền dưới da 2-4 giờ trước khi ngừng truyền insulin tĩnh mạch, với liều bằng 60-80% tổng liều insulin truyền tĩnh mạch hàng ngày 1
Phối hợp điều trị
- Chế độ ăn: Hạn chế chất béo (10-15% tổng năng lượng), tăng cường chất xơ (>10g/ngày), kiêng rượu hoàn toàn 1
- Thuốc uống: Có thể phối hợp với fibrate (gemfibrozil) hoặc omega-3 fatty acids 1
- Lọc huyết tương: Cân nhắc khi triglycerid vẫn cao mặc dù đã điều trị bằng insulin 1
Kết luận
Truyền insulin liên tục là biện pháp điều trị hiệu quả và an toàn cho tăng triglycerid máu nặng (>1000 mg/dL), đặc biệt khi có nguy cơ viêm tụy cấp hoặc khi các biện pháp điều trị khác không hiệu quả. Phương pháp này giúp giảm nhanh nồng độ triglycerid trong máu, giảm nguy cơ biến chứng và có thể áp dụng cho cả bệnh nhân đái tháo đường và không đái tháo đường.